Mickey Spillane’in özel dedektifi Mike Hammer’ı 1980’lerde televizyonda canlandıran Stacy Keach, 10 Kasım Salı günü Polonya’nın Magdalenka kentindeki evinde hayatını kaybetti. 85 yaşındaki oyuncunun ölümünü eşi Malgosia Tomassi Keach duyurdu. Açıklamaya göre oyuncu uzun süredir ağır bir kalp rahatsızlığı ve yetmezliğiyle mücadele ediyordu.
Keach, kuşağının en saygın Shakespeare oyuncularından biri sayılıyordu. Sahnede Hamlet’ten Kral Lear’a uzanan büyük rolleri üstlendi, John Huston’ın Fat City (1972) filminde başroldeydi, Ernest Hemingway’i canlandırdığı 1988 yapımı mini diziyle Altın Küre kazandı. Ama geniş seyirci onu hep Mike Hammer olarak tanıdı.
Spillane’in Hammer’ı, Keach’in Hammer’ı
Spillane, Hammer’ı 1947’de I, the Jury ile okura sunduğunda Hammett ve Chandler’ın kurduğu Amerikan sert polisiyesinin çeyrek asra yaklaşan bir geçmişi vardı. Hammer bu geleneği en kaba ucuna taşıdı. Onda ne Marlowe’un ironisi ne de Sam Spade’in soğukkanlılığı vardı; yasanın yetişmediği yerde hükmü de infazı da kendi eline alıyordu. Eleştirmenler romanları şiddeti ve cinselliği yüzünden yerden yere vurdu ama okur Spillane’i 200 milyonu aşan satışla ödüllendirdi. 1980’de ABD’de tüm zamanların en çok satan on beş romanından yedisi onundu.
Keach bu dedektifi ilk kez 1983’te Murder Me, Murder You adlı televizyon filminde oynadı. Ocak 1984’te CBS’te başlayan Mickey Spillane’s Mike Hammer ise karakteri haftalık bir diziye dönüştürdü. Spillane, Hammer’ın ekranda da romanlardaki 45’lik tabancayı taşımasında diretti. Keach ise romanların duygusuz kabadayısını televizyon seyircisinin kaldırabileceği bir kahramana çevirdi. Ortaya çıkan karakter, CBS News’ün deyişiyle, ezilenlerin yanında duran çağdaş bir şövalyeydi.
Keach, dizinin çekimleri sürerken 1984’te Londra’nın Heathrow Havalimanı’nda kokainle yakalandı ve çekimler durduruldu. Dokuz aylık cezasının altı ayını Reading Hapishanesi’nde geçiren oyuncu, 1986’da The Return of Mickey Spillane’s Mike Hammer filmiyle karaktere döndü. Filmin gördüğü ilgi üzerine dizi, 1986-87 sezonunda The New Mike Hammer adıyla yeniden yayına girdi. CBS dönemi 1989’daki Mike Hammer: Murder Takes All ile kapandı. Keach, Hammer’ı son kez 1997-98’de, yürütücü yapımcılığını da üstlendiği Mike Hammer, Private Eye dizisinde oynadı.
Mayk Hammer: Kemal Tahir’in Dedektifi
Türk okuru Hammer’la televizyondan çok önce tanışmıştı. Çağlayan Yayınevi 1954’te Spillane’in romanlarını F. M. İkinci imzasıyla yayımladı. Bu imzanın arkasında, geçimini sağlamak için takma adlarla yazan Kemal Tahir vardı. Kanun Benim (I, the Jury), Kahreden Kurşun (My Gun Is Quick) ve Son Çığlık (Kiss Me Deadly) gibi çevirilerin ardından Kemal Tahir aynı takma adla özgün Mayk Hammer maceraları kaleme almaya başladı. Örneğin Ecel Saati, Derini Yüzeceğim ve Kıran Kırana bu dönemin ürünleri arasındadır.
Kemal Tahir’in açtığı yoldan başka yazarlar da yürüdü. Afif Yesari Muzaffer Ulukaya takma adıyla yazdı, ardından gelenler de 1980’lere kadar Spillane’in adıyla yayımlanan yüzlerce yerli Mike Hammer romanını çeviri diye okura sundu. Kaynaklarda verilen sayılar 250 ile 450 arasındadır. Çeviribilimin “sahte çeviri” dediği bu kitaplar, Türk polisiyesinin telif üretime geçişinde önemli bir aşama olarak inceleniyor.
Akademik incelemeler, Kemal Tahir’in Spillane’in kurgu yapısına neredeyse hiç dokunmadığını ortaya koydu; yayıncılar ise karakterin bu romanlarda Türkleştiğini vurguluyor. Keach’in Hammer’ı ekrana çıktığında Türkiye’de bu dedektifin otuz yıllık yerli bir geçmişi vardı.
Ekrandaki Öbür Suç Rolleri
Keach’in suç kurgusuyla ilişkisi Hammer’la sınırlı değildi. Joseph Wambaugh’un romanından uyarlanan The New Centurions’da (1972) acemi bir polisi canlandırdı. Jim Thompson uyarlaması The Killer Inside Me’de (1976) ise Lou Ford rolündeydi. Yeni kuşak onu Prison Break’in hapishane müdürü Henry Pope olarak tanıdı. 2007’den itibaren de CNBC’nin gerçek suç belgeseli American Greed’in anlatıcısı oldu.
Spillane’in sayfalarındaki intikamcı, Kemal Tahir’in Mayk’ı ve Keach’in ekrandaki şövalyesi aynı adam mıydı, yoksa her biri kendi okurunun ve seyircisinin aradığı dedektif miydi?
