Yalnız Bir Dedektif

“Hava Kuvvetleri’nden müstafi, THY’den kovulma, kendine saygısı olan hiç bir ‘frequent flyer’ın adını bile duymadığı sekizinci sınıf charter şirketlerinde bile tutunamayan, sayenizde MS Flight Simulator’ın Cessna’sını bile adam gibi indirmekten aciz eski pilot, ex-kaptan, nevzuhur bir özel dedektif.” Kısaca Remzi Ünal! 2019’da yaşama veda eden, yerli polisiyenin usta kalemi Celil Oker’in Remzi Ünal’ı!

İstanbul beladır; tenhalarından uzak duramayanlar için her nevi macerayı vaat eder. Remzi Ünal da başrolündedir bu serüvenlerin. Etiler’deki evinde tek başına yaşar. Pencere kenarında oturup sigara içer, kahvesini yudumlar, televizyon izler, uçuş simülasyonunda vakit geçirir. Acıktığı vakit buzdolabında midesini oyalayacak bir şeyler yoksa dışarıdan yemek söyler. Öğün hakkını genellikle kıymalı pideden yana kullanır.

Yalnızlığı sever Ünal. Sıkılınca tek başına sinemaya gider. Birlikte Aikido’ya gittikleri reklamcı arkadaşı ve apartmana girip çıkarken selamlaştığı emekli subay apartman yöneticisi haricinde pek bir arkadaşı yoktur. Hayatının bir bölümüne ortak olan, onunla anlaşan, bazense ters düşen flörtü Yıldız Turanlı vardır bir de. Aynı eve çıkma planları bile olmuştur, ama yürümemiştir.

Esasında bir başınadır Remzi Ünal. Yalnız uyur, uyanır. Gün içinde zaman bulursa şekerleme yapmayı sever. Uykusunu iyi almışsa yataktan borçlu değil, alacaklı gibi kalkmış hisseder kendini. Düzenli banyo yapar. Müşteriyle görüşmeden evvel mutlaka sakal tıraşını olur. Ev dışında en çok arabasında vakit geçirir. Orada yalnız değildir ama. Cream, Blues Brothers, Kardaşlar, Dervişan, Moğollar, Cem Karaca ve Apaşlar ona eşlik eder.

Hayat işte, düzeninde akıp gider! Sonra, reklamcı arkadaşının yardımıyla gazeteye verdiği ilan birilerinin kafasındaki tilkileri tetikler ve Ünal’ın numarası tuşlanır. Bu sırada okkalı kahve keyfi bölündüyse homurdanarak telefona cevap verir nevi şahsına münhasır dedektifimiz ve ver elini tenhalar, başka deryalar! Zalimdir dünya. Başta küçük görünen talepler büyük, masum görünen isteklerse dolambaçlıdır. Kimi zaman kavga, kıyamet kopar, ama Remzi Ünal silahına davranmaz. Çünkü silah taşımaz. Çok mecbur kalırsa Aikido ile kendini savunur. Bir iki Steven Segal numarası çeker. Sadece ev ve araç telefonu kullanır. Son dönemini hariç tutarsak cep telefonu bulundurmaz. Kullandığı zaman da bin pişman olur. Hele akıllı telefonlardan nefret eder.

Hafızası kuvvetlidir Ünal’ın. Kaleme kağıda ihtiyaç duymaz. Müşterilerinin telefon numaralarını, adreslerini aklına yazar. Kapalı kapıları Bruce Lee tekmeleri ile değil, zamanında Lizbon Hırsızlar Pazarı’ndan aldığı maymuncukla açar. Arada bir kapıların arkasında başına beklenmedik çoraplar örecek haydutlar bulunur.

Sözünü esirgemez Remzi Ünal. İçtendir, dürüsttür, ahlaklıdır, vicdanlıdır, özünde hakikidir, kimi zamansa mizahi. Başarıp başaramayacağından emin olmadığı bir şey için söz vermez, boş vaatlerden kaçınır. Dünyayı kurtaramayacağını da bilir. Yalnız, bir işi kabul ederse de sonuna kadar sahiplenir. İşin gereği neyse onu yerine getirmekle yükümlüdür. Mesela illa gerekmiyorsa suçluları adalete teslim etme kaygısını taşımaz. Polisle, savcıyla, hakimle karşılaşmaktan hoşlanmaz. Mümkünse onlardan ve türevlerinden uzak durur. Ama adildir. İhtiyaç halinde 155’i arayıp ismini vermeden ihbarda bulunur. Mesleğinin bir cilvesi olarak çoğu zaman cesetlerle karşılaşır. Bu ceset veya cesetler baştan ortaya çıkmazsa sonradan peyda olur. Çoğunlukla kayıp bir kişinin peşinden iz sürer. At izi it izine karışmasa bile işler mutlaka sarpa sarar. Yine de her şeyin olduğu gibi, bu maceraların da bir çözümü bulunur. Genellikle her bir muammanın aydınlanarak yerli yerine oturduğu çözüm toplantıları finalde yerini alır. O esnada, baştan beri masum gibi görünenler katil, katil görünenler de masum çıkabilir. Sağ, sol, çapraz kroşe, ters köşe, kapanış!

Dedektifimiz insan sarrafıdır. Onları dinler, gözlemler, anlamaya çalışır. Sezgileri genellikle kuvvetlidir. İnsan denen mahluku tanır, nasıl davranacağını az çok bilir. Bazense bu hususta yanılır, tuzağa düşer. Kimi zaman öyle kötü faka basar ki “Her şey bitti,” dersin. Esasta bitmemiştir, bitmez, bitemez. On kitaplık seride sınırlı kalmasına rağmen, Remzi Ünal her daim özlenir, dönüp dolaşıp tekrar okunur.

Nurhan Işkın’ın Cevval Başkomiseri

Aylin Türkoğlu. Almanya doğumlu yazar Nurhan Işkın’ın kahramanı. Atılgan, deli fişek bir o kadar da duygusal bir kadın. Meslektaşlarını bir anne şefkatiyle koruma altına alan ama suçlulara asla müsamaha göstermeyen bir polis. Polislik mesleğinin erkeklikle özdeşleştirildiği bir ülkede hatta bir dünyada, bir kadın olarak hanımefendiliğini bozmadan var olabilmenin ve ayakta kalabilmenin çok zor olduğunu bilen bir polis. Bıçağın kemiğe dayandığı kimi zamanlarda ise hak edene hak ettiği şekilde hitap etmekten imtina etmeyen bir kadın. ‘Tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır’ demişler ama eğer o yılan deliğinden çıkmayacak kadar akıllıysa ve onun başını ezmeniz gerekiyorsa biraz küfretmek kimsenin canını acıtmaz diye düşünen bir insan.

İşte Başkomiser Aylin’in deli dolu karakteri böyle başı ezilecek yılanlarla karşılaştığı zaman ortaya çıkıyor. Fakat suçlulara karşı duyduğu acımasız öfkesini onlara cezalandırmak için kullanamayacağını bilecek kadar da sorumluluk sahibi bir polis. Öfkesini onları adalete teslim etmek için kullanıyor. Çünkü biliyor ki eğer suçluların cezalarını herkes kendisi vermeye kalkarsa, bu dünyada insanların adalet denen kuruma olan inançları yok olabilir.

“Seni onun bunun çocuğu! Çocuklara mı gücün yetiyor? Yaşıtlarına yapamadığını çocuklara mı yapıyorsun? Nasıl hastalıklı bir ruha sahipsin? Seni şuracıkta öldürsem kılım kıpırdamaz ama dua et yargıç değilim. Yoksa nefes dahi almana izin vermezdim. Beş yaşındaki çocuğa bunu nasıl yaparsın? (…) Erkeğim diye ortalıkta dolaşırsın öyle değil mi?” (Suskun Çığlık)

Bunlar benim değil, Aylin Türkoğlu’nun söylediği sözler. Annesini ve polis olan babasını küçük yaşta kaybetmiş olan Aylin, çok sevdiği polislik mesleğine akademiyi bitirdikten sonra adım atmış. Kaybettiği babasının izinden giderken mesleği olan polisliği, tüm kötülüklere rağmen dünyayı daha güzel bir hale getirmek için yapıyor. Bu taviz vermezliği ve azmi sayesinde amirleri ve emrindekiler tarafından takdir ediliyor Aylin Türkoğlu.

Yardımcısı Sinan Yılmaz ve diğer mesai arkadaşlarına kâh bağırarak kâh onları bir abla gibi koruyup kollayarak çetrefilli cinayet vakalarını çözüyor. Nurhan Işkın’ın kelimeleriyle “Sahaya giderken saatli bir bombaya dönüşebilen bir kadın.”

Yardımcısı Sinan Yılmaz’ın bir sorusu üzerine cevabı yapıştıracak kadar da hazırcevap:

“Yanlış anlamayın ama çiçek ve çikolata sizi neden bu kadar rahatsız etti?”

Şu an (araştırılacak) iki cinayetim ve (maktullerin üzerinde bulunmuş) bol miktarda güllerim var da ondan!” (Katilin Özrü)

***

Uzatmalı nişanlısı olacak Hakan Mert’e de meslektaşlarına davrandığı şekilde kimi zaman nüktedan kimi zaman sevgi dolu yaklaşıyor Komiser Aylin.

“İçeri gel Hakan, yoksa orada kök salacaksın, bu kadar işimin arasında bir de senin köklerini temizlemekle uğraşmayayım.” (Katilin Özrü)

Nurhan Işkın’ın kahramanı Başkomiser Aylin Türkoğlu olan roman ve hikâyeleri:

Katilin Özrü (roman, 2014, Kozalak Yayınevi)

Geçmişten Gelen Cellat (roman, 2017, Karina Yayınevi)

Şeytanın Kızı (öykü, 2018, Kırmızı Battaniye- kolektif hikayeler, Paradigma Akademi)

Suskun Çığlık (roman, 2019, Arsine Yayınevi)

Kayıp (öykü, 2021, Pazartesi Çıkmazı- kolektif hikayeler, Herdem Yayınevi)

Dilsizler (çizgi roman, 2021, Yabani Dergi Polisiye Özel Sayı)

Ben Sadece Çocukları Kurtardım (öykü, 2021, Dark Polisiye İkinci Kitap, Dark İstanbul Yayınevi)

Şu Bizim Kati Hirşel

Hayatının büyük bir bölümünü Almanya’da geçiren Esmahan Aykol’un 2001 yılında basılan Kitapçı Dükkânı adlı romanıyla tanıştık Kati Hirşel’le. Esprili ve akıcı bir dille yazılmış bu romanı serinin diğer kitapları Kelepir Ev (2007), Şüpheli Bir Ölüm (2007) ve Tango İstanbul (2012) takip etti.

Alman faşizminden kaçarak Türkiye’ye sığınan ve Türk vatandaşlığına geçen ilk birkaç kişiden biri olan Yahudi bir hukuk profesörünün kızıdır Kati. İstanbul Üniversitesi Ceza Enstitüsünü kuran Avraham Bey, karısının ısrarlarına dayanamayarak 1965’te çok sevdiği İstanbul’dan ayrılarak ülkesine geri dönmüştür.

İstanbul’da doğan ve hayatının ilk yedi yılını bu şehirde geçiren Kati, 1988’de bir arkadaşını ziyaret etmek için birkaç günlüğüne tekrar İstanbul’a gelir… geliş o geliş. Hayranı olduğu İstanbul’dan bir daha ayrılamaz. On üç yıldır İstanbul’da yaşamakta ve üç yıldır da Kulebidi’nde açmış olduğu bir kitapçı dükkânında yalnızca polisiye kitaplar satmaktadır. “Öyle ya, polisiye roman okumayı seven birinin polisiye roman satmayı da sevmesinden daha doğal ne olabilir?”

Dükkânında iki yardımcısı vardır Kati’nin; Fofo ve Pelin. Asıl adı Juan Antonio olan Fofo, memleketi Granada’da avukat bir Türke aşık olup onun peşinden İstanbul’a gelmiş bir eşcinseldir. Avukat sevgilisinden ayrıldıktan sonra Kati’nin evine taşınır ve dükkânda çalışmaya başlar. Fofo, İstanbul gecelerinde çokça vakit geçirmesi sayesinde edindiği geniş çevre ve meraklı yapısıyla Kati’nin cinayet soruşturmalarındaki en büyük yardımcısıdır.

Pelin ise Kati’nin geçici yardımcısıdır. Fofo aşk meşk işlerine kendini fazla kaptırıp dükkânı boşlamaya başlayınca, Kati İstanbul Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı öğrencisi olan Pelin’i işe almak zorunda kalır.

Kırk üç yaşında, şen şakrak, esprili, tuttuğunu koparan, karşılaştığı her yakışıklı adamı potansiyel sevgili olarak gören, en büyük dertlerinden biri göz çevresindeki kırışıklıkların artması olan Kati, hayranlık uyandıracak seviyede güzel Türkçe konuşur. “Ne kadar ekmek o kadar köfte”, “Nerde tırak orda bırak”, “İti an çomağı hazırla” gibi deyimleri bilen ve tam yerinde kullanan bu kadının yabancı kökenli olduğunu konuşmasından anlamak mümkün değildir. Gerçi “Merak kediyi öldürür” şeklindeki İngiliz atasözünü kullandığı yerde, “İnsanın başına ne gelirse ya meraktan ya ….” şeklindeki atasözümüzü kullanmayışı hanesine eksi puan yazdırır ama “O kadar kusur kadı kızında da olur.” Türkçesi konusunda iddialıdır ve kendisine Türkçe dersi verilmeye kalkışılmasından hoşlanmaz. Bu konudaki duygularını, “Benimle her konuda dalga geçilebilirdi ama Türkçe konusunda asla!” diyerek dile getirir.

Kendini İstanbullu olarak tanımlayan Kati, milletler hakkındaki klişelerden en muzdarip insanlardan biridir. Zaman zaman Türklerin Almanlarla, zaman zaman da Almanların Türklerle ilgili tuhaf önyargılarından bahsetmeden geçemez.

Serinin ilk kitabı olan Kitapçı Dükkânı’nda, çocukluk arkadaşı Petra’nın Türk-Alman ortak yapımı bir filmin çekimleri için İstanbul’a gelmesiyle başlar Kati’nin amatör dedektiflik macerası. Petra’nın başrolünü üstlendiği filmin yönetmeni olan Müller, kaldığı otel odasındaki küvetin içinde ölü bulunur. Ölüm nedeni ise suyun içine atılan saç kurutma makinesidir.

“Ben çocukluğumdan beri cinayet romanları okurdum, hatta son üç yıldır cinayet romanları satıyordum: Artık sıradan bir okur değildim. Teorik bilgilerimi toplum yararına sunmanın zamanı gelmişti,” diye düşünen Kati kolları sıvar ve katilin peşine düşer.

Girişkenliği ve sözünü esirgemeyen tavrıyla insanlarla ilişki kurmakta zorlanmayan Kati, Fofo’nun, bir gazetede genel yayın müdürü olan arkadaşı Jale’nin, kendisine ilgi duyan kebap düşkünü Cinayet Büro Komiseri Batuhan’ın, sevgilisi Avukat Selim’in çevresinden de yararlanarak istediği bilgilere fazla zorlanmadan ulaşmayı başarır. Bu dost-ahbap çevresinin sayesinde ulaştığı kişilere kendini amatör dedektif olarak tanıtır, bu çevre torpilinin sayesinde de hiç kimse kendisine, “Dedektif de neymiş? Burası Türkiye, Amerika değil, yürü git işine hanım, başımı belaya sokma,” demez, kuzu kuzu konuşup istediği bilgileri verir.

Yazarın hukukçu olmasından kaynaklanan bir şey mi bilmiyorum ama bütün maceralarda kendisine en çok yardım eden kişiler avukatlardır. Kati’nin çevresi neredeyse küçük bir avukat ordusu tarafından çevrilmiştir. Kati’nin sevgilisi Selim ticaret avukatıdır, Fofo’nun uğruna ülkesini terk ettiği sevgilisi Ali avukattır, Selim’in Fransız arkadaşı Jean avukattır, Kati’nin babası Avraham Hirschel ceza hukukçusudur.

Alman arkadaşları tarafından pek çok açıdan haddinden fazla asimile olduğu düşünülen Kati, bu cinayet araştırmaları sırasında kullandığı taktiklerle onları haksız çıkarmaz. Aslında polislerden pek haz etmemesine rağmen, karşılaştığı polislere hayali rütbelerle hitap ederek onların egolarını okşar ve ağızlarından laf almayı başarır. Polis memurlarına komiser, komiserlere başkomiser, başkomiserlere sayın emniyet müdürüm diye hitap edilmesi gerektiğini ve bu hayali rütbelerin Emniyet’te bir sürü kapıyı açtığını keşfetmiş nadir insanlardan biri olmakla gurur duyar.

Serinin ikinci kitabı olan Kelepir Ev’de, ev sahibinin kiraya yaptığı zamma sinirlenen Kati, bir ev almak için girişimlere başladığı sırada kendini bir anda belanın içinde bulur. Hazineye ait olan ve mafya tarafından işgal edilerek büro olarak kullanılan bu evi görmeye gittiğinde işgalciyle dalaşan Kati adamla boğaz boğaza gelir. Kızgınlığı geçmeyen adamın kitapçı dükkânına gelerek tehditlerine devam etmesi üzerine de adamın kafasına kül tablasıyla vurur. Ertesi gün dükkâna gelen polis adamın bürosunda ölü olarak bulunduğunu söyler. Şüphelilerden biri de Kati’dir doğal olarak.

Üçüncü macera Şüpheli Bir Ölüm’de Kati, zengin bir ailenin oğluyla evli olan bir kadının ölümünü araştırır. Çevre kirliliği ve sanayi atıkları konusuna de değinilen bu macerada, kaza neticesi ölüm gibi görülen olayın cinayet olduğundan şüphelenen Kati ve Fofo, katili bulmak için İstanbul cemiyet hayatının içine dalarlar.

Tango İstanbul, Kati Hirşel serisinin dördüncü ve son kitabıdır. Bu romanı diğerlerinden farklı kılan nokta, araştırılan ölümün bir cinayet vakası değil de gıda zehirlenmesi olmasıdır. Bu romanda, polisiye roman kurgusunun temel nitelikleri olan katil, kurban ve cinayet gibi unsurlar yoktur. Kurban yediği bal nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Kati, bu olayın bir cinayet olma ihtimalini araştırmaya başlar.

Cinayet çözmenin teknolojiyle hiç ilgilisi olmadığını, cinayetin kafayla çözüldüğünü savunan Kati, giriştiği ikinci cinayet soruşturmasını anlattığı Kelepir Ev’de ise işi daha ileri bir seviyeye taşır ve “Ne de olsa cinayet çözmekte bir deha olduğumu ispatlamıştım,” diyecek kadar iddialı konuşur.

Kati iyidir, hoştur, bizden biri gibidir, komiktir, hazırcevaptır, cevvaldir, polisiyeseverdir… Eyvallah… Ama cinayet çözmekte deha değildir, aksine Kati kanıtlara göre değil, sezgilerine göre hareket eder. Şüpheli Bir Ölüm adlı macerasında kader, kısmet ve şansın romanlarda pek de hoş karşılanmadığını söylemesine karşın kendi soruşturmalarının sonuçlanmasında en büyük rolü oynayan da yine bu etkenlerdir. Akıcı diline ve her sayfaya sinmiş mizah duygusuna karşın bu maceraların kurgusu ne yazık ki oldukça zayıftır.

American Magazine dergisinde Willard Huntington Wright tarafından 1928 yılında S. S. Van Dine imzasıyla yayınlanan Polisiyenin Yirmi Kuralı[1] adlı makalede belirtildiği gibi; ilk kural, okurun, gizemi çözmekte dedektif ile eşit şartlara sahip olmasıdır. Her ipucu açıkça belirtilmeli ve açıklanmalıdır. Kati ise çoğu kez ipucunu okura açıklamaz, kendine saklar.

Polisiye yazarken dikkate alınması gereken bir diğer kural ise, suçlunun mantıksal yöntemlerle tespit edilmesi, sehven, şans eseri veya kendiliğinden itiraf sonucu ortaya çıkmamasıdır. Özellikle Kitapçı Dükkânı adlı macerasında katilin ortaya çıkması tamamen tesadüf sonucudur.

Polisiye okurken derdiniz katili dedektiften önce bulmak, onunla idrar yarıştırmak değilse, daha önce de belirttiğim gibi, akıcı dili ve güzel mizahıyla zevkle okuyacağınız maceralar sizi bekliyor.

[1] Bkz. Polisiye Durumlar: Polisiyenin Yirmi Altın Kuralı

Eksik Bir Percule Hoirot Portresi

Gencoy Sümer’in beş polisiye hikayeden oluşan Bir Ölüm Kalım Meselesi isimli kitabı geçtiğimiz aylarda raflarda yerini aldı. Söz konusu beş hikayenin başrolündeki dedektif karakterinin müstakil romanı olan Aile Sırrı ise 2018 yılında yayınlanmıştı. Her iki kitapta da polisiyenin altın çağına saygı duruşu niteliğinde bir kurgu şöleni bekliyor okurları. Ancakbu şapka çıkartılası kitaplar yerine onların başkahramanını mercek altına almak istiyorum.

Bilindiği gibi Agatha Christie’nin en ünlü karakteri olan Hercule Poirot, tam otuz üçromanda birbirinden karmaşık cinayetleri eşine az rastlanır bir maharetle çözerek polisiyeseverlerin gönlünde taht kurmuş bir dedektifti. Ancak her ölümlü insan gibi o da gün geldi yaşama veda etti. Hercule Poirot’nun ölümünden sonra polisiye tarihinde her biri farklı nitelikleriyle öne çıkan pek çok dedektif gelip geçti ancak hiçbiri onun yerini dolduramadı; hiçbir dedektif muammaları çözme konusunda beynindeki gri hücreleri onun kadar şatafatlı bir beceriyle kullanamadı. Bu yüzden polisiye türünün tutkunları yıllar boyunca yüreklerinde Hercule Poirot’nun eksikliğini derinden hissettiler. Bu eksikliği gidermenin birkaç yolu olabilirdi; bunlardan biri başka bir yazarın Hercule Poirot’nun başrolde olduğu romanlar yazmasıydı –nitekim geçtiğimiz yıllarda Sophie Hannah böylesi dört kitap yazdı. İkinci bir yol ise, yetenek ve zeka bakımından Poirot’dan geri kalmayan başka bir dedektifin ondan kalan boşluğu doldurmasıydı. Neyse ki yıllar sonra bu gerçekleşti ve beynindeki gri hücreleri tıpkı Hercule Poirot gibi kullanabilen, üstelik kaderin garip bir cilvesiyle ismi de ona benzeyen bir dedektif çıktı ortaya; Percule Hoirot (Perkül Huaro diye okunuyor).

Polisiyeseverlere eşsiz bir kaçış zevki sunmanın yanısıra günümüz İngilteresi ve İngiliz halkı hakkında da birinci elden şahitlikler sunan maceraların sahibi Percule Hoirot, Londra’da yaşayan ünlü bir dedektif. Bununla birlikte onun hayat hikayesi hakkında pek bilgimiz yok –en azından şimdilik. Hoirot aslen nereli, ne zaman doğdu, hangi eğitimleri aldı, dedektifliğe ne zaman başladı, fiziki açıdan nasıl birisi, hobileri neler? Bu soruların en azından bir kısmına cevap bulabilmek için yazarın  söz konusu iki kitabının satır aralarına gizlediği bilgi kırıntıları üzerinde kafa yormamız gerekiyor.

Öncelikle Hoirot’nun bahsettiğim kitaplarda açıkça belirtilen özelliklerine bakalım. Ünlü Dedektif Londra’nın Maide Vale bölgesindeki evinde sadık uşağı Arwyn’le yaşıyor. Dedektifin evinin bulunduğu yer, çoğunlukla varlıklı kişilerin yaşadığı birmuhit; dolayısıyla Hoirot ya aileden zengin ya da servetini kendisi kazanmış. Bana kalırsa Hoirot dedektiflikte ünlendikçe seçkin devlet adamlarının ya da zengin iş adamlarının başına gelen gizemli olayları çözmeye başlamış, böylece iyi bir gelire kavuşmuş olmalı. Dedektifin hayatında uşağı ve birkaç yakın ahbabı dışında kimse yok gibi görünüyor. Hayat dolu, yaşamayı seven bir karaktere sahip olduğu anlaşılan Hoirot, sert dedektif romanlarındaki alkolik, mutsuz, bahtsız, karamsar tiplere benzemiyor. Karlı havalardan pek hazzetmeyip böyle zamanlarda kendini evine kapatsa da o, evcimen ya da sosyal hayattan kopuk birisi değil. Aksine Hoirot, yılın belli zamanlarında tatile çıkmaktan ya da zaman zaman görev icabı da olsa Londra’nın dışına çıktığında İngiltere’nin doğa harikası manzaralarının tadını çıkarmaktan hoşlanıyor. Eğer karmaşık bir cinayeti çözmekle meşgul değilse evlilik ve ölüm ilanları da dahil olmak üzere gazetedeki bütün yazıları okuyarak, sudoku ve çapraz bulmaca çözerek vakit geçiriyor. Bunun dışında Hoirot’nun başka hobileri olup olmadığından, mesela kitap okumayı sevip sevmediğinden haberdar değiliz. Ancak belli rutinleri olduğunu ve bunlara sadık kaldığını biliyoruz. Örneğin Hoirot yirmi yıldır her sabah The Guardian’ı okuyarak başlıyor güne.

Ünlü dedektif yemek yemeyi çok seviyor; onun için gurme demek yanlış olmaz.Kendisine ikram edilen güzel bir yemek ya da içecekle karşılaşınca mutlaka tarifini istemeyi ihmal etmez. Hepimizde olduğu gibi Hoirot’nun da tuhaf huyları var; örneğin yemekten önce içki -hatta su dahil hiçbir şey- içmiyor. Bunun yanı sıra Hoirot hoş sohbet bir adam; karşısındaki kişi kim olursa olsun iletişim kurmayı iyi beceriyor.Aynı zamanda iyi bir dinleyici o, uygun sorularla insanları konuşturmayı biliyor, bu da soruşturmalarda çok işine yarıyor. Şakacı bir yanı da var, kalabalık bir ortamda önemli bir şey söyleyecekmiş gibi ayağa kalkıp saatin kaç olduğunu sorabiliyor. Ya da kapıyı çalanın polis olduğunu nasıl anladığı sorulduğunda “Postacı kapıyı iki kere çalar, polis ise üç,” şeklinde espirili bir cevap verebiliyor.

Fiziksel açıdan Dedektifin kondisyonu çok iyi değil. Çünkü Bir Ölüm Kalım Meselesi’ndeki ilk hikayede malikanenin kulesine çıkarken nefes nefese kaldığını görüyoruz. Bunu yaşına bağlamak mantıklı olsa da ikinci hikayeden öğrendiğimize göre dedektifin otuz kilo fazlası var; Fransız mutfağına düşkün olan Hoirot’nun sebze yemekleriyle arası pek iyi değil gibi. Demek ki Hoirot çoğunlukla sağlıksız besleniyor, bununla birlikte midesi sağlam olmalı ki yemeklerini baharatlı seviyor. Ayrıca tam bir kakao aşığı, her fırsatta kakao içmeyi ihmal etmiyor.

Hoirot’nun diğer özelliklerine bakalım. Ustası gibi o da gizemi çözerken dikkatli bir gözlemci, insanların davranışlarına, yüz ifadelerine bakarak iç dünyalarına dair çıkarımlar yapıyor. Sherlock Holmes kadar olmasa da –bu arada Sherlock Holmes’a benzetilmekten fevkalade rahatsız olduğu anlaşılıyor- dış görünüşteki küçük ayrıntılardan yola çıkarak kişinin mesleği, yaşadığı yer gibi bilgileri tahmin edebiliyor. Gözlem ve bilgi toplama aşamasından sonra Hoirot olguları sıraya koyuyor ve kendine suçu işlemeye kimin fırsatı ve sebebi olduğu sorusunu soruyor. En çok üzerinde durduğu konu, söz konusu ölümden en çok kimin kazançlı çıktığı. Bir cinayetin failini bulmak için gerekli bilgileri toplama aşamasında ve sonrasında yaptığı tek şey düşünmek, hatta bunu bazen oturduğu yerde gözlerini kapatarak gerçekleştirdiğinden dışardan bakanlar onun uyuduğunu sanabiliyor. Olgulara bakarak mantıksal çıkarımlarda bulunduğunu söyledik ama kimi zaman ona bazı tesadüflerin yardım ettiğini de ekleyelim. Karşısındaki kişinin olayla ilgisiz görünen bir konuşması dedektifte bir çağrışıma neden oluyor, yani kimi tesadüfi söz ya da davranışlar yapbozun küçük bir parçasını bulması için hatırlatıcı bir görev üstleniyor ve Hoirot suçluyu buluveriyor. Faili bulduktan sonra tıpkı ustası gibi bütün şüphelileri bir araya getiriyor ve katilin kimliğini aksi iddia edilemeyecek bir akıl yürütmeyle ispat ediyor. Kimi zaman katilin itirafını kolaylaştırmak için yalan söylemekten –sözgelimi olmayan bir tanıktan bahsetmek gibi- çekinmiyor Hoirot.

Biraz da akıl yürütmeyle Percule Hoirot hakkında bazı sonuçlara varmaya çalışalım. Hoirot’nun yaşı hakkında net bir bilgi verilmiyor kitaplarda. Ancak Dedektifin konuşma ve davranış biçimine, ayrıca karşısındaki kişilerin onunla muhatap olma şekillerine dikkat ettiğimizde, Hoirot’nun orta yaşla yaşlılık arasında bir adam olduğu hissine kapılmamak elde değil. Yanısıra, Bir Ölüm Kalım Meselesi kitabına adını veren öykünün başında gazetedeki fotoğrafını gören Hoirot’nun “Allah kahretsin ne kadar kötü bir fotoğrafımı koymuşlar, bu kadar yaşlı mıyım ben?” diye isyan etmesi onun kendisini yaşlı görmediğinin bir kanıtı. Demek ki Hoirot kimi özensiz fotoğraflarda yaşlı görünebilen ama gerçekte o kadar yaşlı olmayan biri. Bu da Hoirot’nun ne  yaşlı ne de orta yaşlı yani altmış yaş civarında olduğunun (öyleyse 1960 doğumlu olmalı) kanıtı olabilir. Öte yandan akıl yürütmemin zayıf bir tarafı olduğunu kabul etmeliyim; elbette Hoirot bu sözü yaşlandığını kabul etmek istemeyen bir psikolojiyle de söylemiş olabilir. Ancakkesin olan bir şey var ki, Hoirot’un elli yaşından daha genç olması düşük bir ihtimal.

Gelelim Hoirot’nun dedektiflik geçmişine. Dediğim gibi Hoirot’nun dedektifliğe nasıl başladığını, eğitimini, başka bir mesleği -sözgelimi Poirot gibi eski bir polis- olup olmadığını bilemiyoruz. Ancak, Bir Ölüm Kalım Meselesi kitabındaki Yılbaşı Gecesi Cinayeti isimli hikayede bu konuda çıkarım yapabileceğimiz birkaç bilgi var. Hoirot bu hikayede, Maxwell Malikanesi’ne yılbaşı yemeğine davet edilir. Aslında Hoirot malikanenin şimdiki sahibiyle değil onun müteveffa babası Lord Richard Maxwell’le eskiden dosttur. Lord Richard Maxwell ölmeden önce Dedektifle sık sık görüşür, İngiltere’de işlenmiş gizemli cinayetler hakkında yazdığı kitap için ondan görüş alırmış. Ayrıca yıllar önce Lord Richard Maxwell’in bir arkadaşının çantasından önemli bir evrak çalınmış. Bu olay büyük bir skandala sebep olabilecekken Hoirot iki saat içinde hırsızı bulup polise teslim ederek Scotland Yard nezdinde itibar kazanmış, halk tarafından tanınması ise daha sonraki yıllarda gerçekleşmiş. Ayrıca hikayeden öğrendiğimize göre Dedektifle dostlukları sırasında Lord Richard Maxwell’in İçişleri Bakanlığı’nda önemli bir görevi varmış ancak Başbakan Margaret Tatcher’in politikalarına karşı çıktığı için görevinden ayrılmak zorunda kalmış. Oğlu Charles ise babasının görevinden ayrıldığı sıralarda Afganistan iç savaşını takip eden bir muhabirmiş, bir patlama sonucu yaralanıp İngiltere’ye dönmüş, Lord Richard Maxwell ise bundan dört yıl sonra ölmüş.

Şimdi gelelim bu bilgilerle vardığım sonuçlara; öncelikle İngiltere’ye Demir Leydi ismiyle damga vuran önemli bir siyasi figür olan Margaret Thatcher  1979-1990 arasında başbakanlık yaptı, ayrıca Afganistan iç savaşı Sovyet Rusya’nın 1989’da Afganistan’ı terk etmesiyle başladı. Dolayısıyla Lord Richard Maxwell’in İçişleri Bakanlığı’ndaki görevinden ayrıldığı tarihin 1989 ya da 1990 olduğu çıkarsamasını yapabiliriz, çünkü oğlunun yaralandığı tarih 1989’dan önce olamaz, Lord’un görevden ayrıldığı tarih ise en geç 1990 olabilir. Demek ki Lord’un ölüm tarihi 1993 ya da 1994 olmalı. Ayrıca Lord’un İçişleri Bakanlığı’ndaki görevinin Margaret Thatcher’ın başbakanlığı döneminde başlayıp bitmiş olması zorunluluğunu da hesap etmeliyiz, çünkü böylesi önemli görevleri her başbakan güvenebileceği kişilere verir, dolayısıyla Lord’un aynı görevi önceki başbakan döneminde de sürdürmüş olması çok olağan gelmiyor kulağa.

Biraz da Lord Richard Maxwell’in evinde gerçekleşen hırsızlık olayı ve Hoirot’nun bu vakayı kısa sürede çözüp ilk önemli başarısını göstermesi üzerinde duralım. Bu bizi nereye götürüyor? Hırsızlık olayının önemli bir skandala sebebiyet verecek bir hadise olarak nitelenmesi, bu olayın Lord’un İçişleri Bakanlığı’ndaki görevini bıraktıktan sonra değil, daha önce (Hoirot ile tanışmalarıyla 1989 / 1990 arası) gerçekleştiğini gösteriyor. Peki Percule Hoirot ile Lord Richard Maxwell ne zaman tanıştılar? Bu soruya bir cevap bulmadan önce, Dedektifin Lord’la nasıl tanışıp ahbap olduklarını bilmediğimizi hatırlamalıyız. Ancak bir tahminde bulunacak olursak tanışma nedenlerinin Lord’un yazmayı düşündüğü kitapla alakalı olduğunu düşünebiliriz. Belki de Lord, İngiltere’deki gizemli cinayetler hakkında yazacağı kitapla ilgili danışacak birisini ararken karşısına Percule Hoirot çıkmış olabilir. Elbette bu durumda tanıştıkları dönemde Percule Hoirot’nun dedektiflik yapıyor olması gerekir. Peki Percule Hoirot dedektifliğe ne zaman başlamış olabilir? Onun 1960 doğumlu olduğuna dair çıkarımımızı hatırlarsak dedektifliğe başlama tarihinin en erken 80’li yılların başları olduğunu kabul etmemiz gerekir; çünkü 1980 öncesi Hoirot daha yirmisine ayak basmamış bir delikanlı olmalıdır. Hoirot 80’li yılların başlarında dedektifliğe başladıysa ve bundan birkaç yıl sonra Lord’la tanıştıysa (Hoirot’nun 1980 öncesi henüz 20 yaşına bile girmemişken bir Lord’la ahbap olması da pek akla yatkın görünmüyor zaten) Lord’un evindeki hırsızlık olayının da 1980 ile 1989 arasında gerçekleşmiş olması gerekir. Dahası benceakıl yürütmede ustası Poirot’dan hiç de geri kalmayan bir dedektifin ilk ciddi başarısını göstermesi için çok uzun bir zaman geçmiş olmamalı. Demek ki Hoirot’nun başka bir meslekle iştigal etmeden yirmili yaşlarda doğrudan dedektifliğe başladığına dair  tahminimiz yukarda serdettiğimiz tarihlerle büyük ölçüde uyuşuyor. Öyleyse Percule Hoirot, Hercule Poirot’dan farklı olarak eski bir polis değil. Muhtemelen o üniversitede şimdilik bilmediğimiz bir alanda eğitim aldıktan sonra doğrudan dedektifliğe başlamış olmalıdır.

Peki Hoirot’nun kökeni ne? O bir İngiliz mi? Malum Hercule Poirot Belçikalı bir göçmendi. Aynı durum Hoirot için de geçerli olabilir mi? Aile Sırrı’ndaki bir diyalog bize gerekli cevabı çok net bir biçimde veriyor. Şöyle diyor Müfettiş Paul McCartney sayfa 11’de: “Çoğu kişi onun Fransız olduğunu söylüyor ama ben bundan emin değilim. Bana Avrupa’nın daha doğusundan biriymiş gibi geliyor. Belki Macar ya da Rus. Hatta Türk bile olabilir.” Demek ki öncelikle Hoirot’nun bir İngiliz olmadığı kesin. Zaten Bir Ölüm Kalım Meselesi’ndeki son hikayede yer alan bir cümle bunu teyid ediyor. Hoirot’yu selamlayan bir polisin yüzünde ani bir gülümseme belirip kaybolunca Hoirot kendi kendine şöyle diyor; “Tipik bir İngiliz, gülümsemiyor, gülümsermiş gibi yapıyor.” Yani Hoirot, tipik bir İngiliz davranışı karşısında İngiliz kökenli olmayan birisinin yapacağı türden bir değerlendirmede bulunuyor. Sonuç olarak Percule Hoirot, ya İngiltere’ye sonradan yerleşen bir yabancı ya da orada doğup büyümüş ama İngiliz kökenli olmayan biri. Bana kalırsa ikincisi daha muhtemel, çünkü Müfettiş Paul McCartney yukarda alıntıladığım sözlerinin devamında bir bilgi daha veriyor: “Annesi koyu bir Agatha Christie hayranıymış. Bu yüzden oğluna Hercule Poirot adını vermek istemiş. Nüfus kaydı yapılırken yanlışlık olmuş ve isimlerin baş harfleri karışmış. Daha sonra hatayı fark etmişler ama annesi düzeltilmesini istememiş. Bu ismin oğluna şans getireceğine inanmış.” Dedektifin tuhaf isminin nerden geldiğini öğrendiğimiz bu alıntı üzerinde biraz düşünürsek Hoirot’nun İngiltere’de doğup büyümüş ancak İngiliz kökenli olmadığı kanaatine varmamız gerekir. Çünkü, oğluna Hercule Poirot ismini vermek isteyen bir annenin yaşadığı ülkenin bu ismi taşıyan bir çocuğun tuhaf karşılanmayacağı bir ülke olması icab eder.Takdir edersiniz ki bu ülkenin İngiltere olma ihtimali çok yüksek. Macaristan ya da Rusya için kesin bir şey söylemek zor ama Türkiye’de yaşayan bir annenin oğluna Hercule Poirot ismini vermeyi aklından geçirmesi zor görünüyor. Bu yüzden çocuğuna kurgusal bir dedektifin adını verecek kadar polisiye aşığı olduğu anlaşılan annenin İngiltere’ye göç etmiş ve orada belki de bir İngiliz’le evlilik yapmış yabancı kökenli bir kadın olduğunu düşünmek hiç de mantıksız olmasa gerek.

Şimdilik bu kadarı yeter. Dedektif hakkında daha fazla akıl yürütebilmek için daha fazla bilgi sahibi olmamız, bunun için de yeni kitaplarını beklememiz gerekiyor. Percule Hoirot şu sıralar bir maceranın tam ortasında değilse şayet, muhtemelen evinde bir yandan sıcak kakaosunu yudumlayıp bir yandan da gazetesini okuyordur. Ancak birazdan kapı çalacak ve  Arwyn kendisiyle acilen görüşmesi gereken birinin geldiğini söyleyecektir. Böylece Percule Hoirot yine karmaşık muammaların, esrarlı olayların ortasına düşecektir. Biz bir sonraki macerayı bekleyeduralım –beklerken de Hercule Poirot’yu çevirilerinden okumak durumunda kalsak da Percule Hoirot’yu orijinal dilinden okuyabildiğimiz için kendimizi şanslı sayalım-, öncekileri okumayanlar vakit kaybetmeden ellerine bir Percule Hoirot kitabı alsınlar. Çünkü Percule Hoirot okumak hem gri hücrelerin pasını atmak hem de muhayyileyi kanatlandırmak için bire birdir.

Soyadı Bilinmeyen Dedektif

Onun adı Behzat. Soyadını ise kimse bilmiyor. Emrah Serbes’in yarattığı Behzat Ç. Türk Polisiyesi deyince akla gelen ilk karakterlerden biri. Tabii bunda yapılan dizinin büyük etkisi var. Hatta romanı ve Behzat Başkomiser karakterini bu kadar popüler yapan da bence, dizinin başarısı.

Behzat Ç., Emrah Serbes’in 2006 yılında yazdığı “Her Temas Bir İz Bırakır” adlı romanda ilk defa karşımıza çıkıyor. Serbes, daha sonra yazdığı “Son Hafriyat” adlı romanında bu karaktere bir kere daha yer vermiştir. Behzat Ç. hayatta hiçbir zaman kimseye minnet etmemiş, çevresindekilere yağ çekmemiş, kimseyi kollamadan işini yapmaya, dik durmaya, kanunları uygulamaya çalışmış ve bu yüzden de yükselememiş Ankara Asayiş’te görevli bir başkomiserdir.

Okumayanların olabileceğini düşünerek romanların konularından bahsetmeyeceğim ama iki romanı da okumuş birisi olarak sürükleyici ve güzel polisiyeler olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Behzat Ç. içe dönüktür, ketumdur, çok konuşmaz. Bazen hiç konuşmaz. Sıkıntılarını dertlerini hep içinde yaşar. Yeri gelir sorgu odasında fırtınalar estirir. Suçlu olduğundan emin olduğu şüphelilere acımaz, şiddete başvurur. Yeri gelir üstleri ile dalga geçer, hiç alttan almaz. Bu yüzden zaten yıllar boyunca uyarı cezası, kıdem cezası alıp durmuştur. Ama aynı oranda da zekidir, cinayetleri aklıyla çözer. Yemek yemeye pek vakti yoktur. Eve gelince hemen bir tost yapar kendine. Belki de bu yüzden zayıf ve uzun boyludur. Hatta bu yüzden gençlik yıllarında kendisine “Kürdan Behzat” diye lakap bile takılmıştır. Sıkı bir Gençlerbirliği taraftarıdır, kesseler maçlarını kaçırmaz. Zaten gençliğinde top oynamıştır. Hatta antrenörlük sertifikası bile vardır. Futbolla o kadar ilgilidir ki gazeteleri okumaya spor sayfasından başlar. Televizyonla da pek ilgisi yoktur. Bataklık aslanlarının zavallı antiloplara saldırmasını anlatan hayvan belgesellerinden başka bir program izlemez.

Mesleğine aşık bir adamdır. Zaten evliliğini de büyük ölçüde mesleği yüzünden yürütememiştir. Tek kızı Berna’nın annesi Ceyda’dan boşandıktan sonra artık hayatta tek varlığı kızıdır. Ancak onunla da arası iyi değildir, devamlı kavga ederler.  Çünkü dedektifimizin agresif, haksızlıklara karşı sessiz kalamayan bir yapısı vardır. Öfkesini çok kolay göstermesine rağmen sevgisini gösterebilen biri değildir. Yıllar sonra tesadüfen karşılaştığı gençlik aşkı Bahar’a bile doğru dürüst açılamaz. Aslında aşk hayatı da çalkantılarla doludur. Pavyonda şarkı söyleyen Gönül’le bir ilişkisi vardır ama ikisi de bu ilişkinin yürümeyeceğinin farkındadırlar. Zaten sonunda da ayrılırlar. Bahar’dan da beklediği karşılığı bulamayan Behzat Ç. sonunda başlarda devamlı kavga edip tartıştığı Savcı Esra ile evlenecektir.

Cinayet Büro’nun birinci başkomiseri ve amiri Behzat Ç.’nin her zaman yanında olan birçok yan karakter vardır. Mesela abisi Şevket, Şule, ekip arkadaşları Harun, Akbaba ve Hayalet. Asıl adı Sabri olan Hayalet, kayıpları veya aranan kişileri bulmakta uzman olduğundan ona bu lakap verilmiş. Akbaba’nın uzmanlık alanı ise cesetler. Koklaya koklaya cesedin yerini bulabilen, yaralı bir adamın kaç dakika sonra öldüğünü söyleyebilen biri. Adeta bir adli tabip. Adli tabip gibi saptamalarda bulunur ve genellikle bu saptamaları doğru çıkar. Cinayet Büro’daki diğer elemanlar ise, daha çok araştırmada görevli olan pek sahaya çıkmayan Eda, Selim ve ziraat mühendisi olmasına rağmen iş bulamayınca polis olan Cevdet’tir. Eda, aynı zamanda tek kadın karakter olarak ekipte yer alan kişidir.

Behzat, abisi Şevket ile pek anlaşamaz. Çünkü iki kardeş, tamamen zıt karakterlere sahiptirler. Şevket toplumda saygınlığı olan, iyi bir iş ve kariyer sahibi bir adamdır. Bazı yüksek yerlerde tanıdıkları vardır ve çevresi geniştir. Behzat’ın dik başlılığı yüzünden aldığı ihtar ve cezaları engellediğini sürekli Behzat’ın yüzüne vurduğu için, iki kardeş arasında kavga eksik olmaz. Şevket, “Lan ben olmasam şu anda ya Siirt’te ya da Batman’da görev yapıyordun hıyar herif!” diye bağırarak sık sık Behzat’ı azarlar. Behzat ise bu lafları hiç kaldıramaz ve bu tartışmalar genellikle Behzat’ın abisini küfrederek evden kovmasıyla son bulur. Babası emekli bir albay olan Behzat’ın akşamları kafa çekmeye gittiği meyhanenin sahibi, akademiden birlikte mezun oldukları halde, nedendir bilinmez polis olduktan üç sene sonra istifa eden Hüseyin’dir.  O da Behzat’ın yakın çevresindeki dostları arasında yer alır.

Emrah Serbes’in yazdığı Behzat Ç. kitapları, polisiye literatürde yer alan “Sert Polisiye” dediğimiz türe daha yakındır. Behzat Başkomiser içki içer, pavyona gider. Sigara tiryakisidir. Samsun 216 sigarasını elinden düşürmez. İmamesinde “A” harfi olan bir tespih taşır ve yanından hiç ayırmaz. Bu tespih eski dostlarıyla ortak aldıkları bir tür işarettir onun için. Suçlu olduğundan emin olduğu sanıklara kötü davranması, çoğu zaman tartaklaması hatta dövmesi söz konusuyken, kadınlara karşı naziktir.

Behzat Ç. karakteri, biraz da soyadındaki bilinmezlik yüzünden dikkat çekince televizyona taşınmaya karar verildi. Star Tv’de yayınlanmaya başlayan dizi çok ilgi gördü ve üç sezon ekranlarda kaldı. Altı senelik bir aradan sonra Blu TV’de dokuz bölümlük bir dördüncü sezon daha yayınlandı. Dördüncü sezon ilk bölümlerdeki tadı vermese de yine de sevenleri tarafından kaçırılmadı ve izlendi.

İlk bölümü “Her Temas Bir İz Bırakır” adlı romandan alınan dizinin ilk sezonu bittikten sonra yapımcılar bir de Behzat Ç. filmi yapmaya karar verdiler. “Seni Kalbime Gömdüm” adlı filmin konusu da Emrah Serbes’in ikinci Behzat Ç. romanı olan “Son Hafriyat”tan alındı. Dizinin üçüncü sezonu bittikten sonra yeni bir Behzat Ç. filmi daha geldi. “Behzat Ç. Ankara Yanıyor” adlı bu film ve dokuz bölümlük dördüncü sezondan sonra Behzat Ç. efsanesi geçici bir ara daha verdi. Geçici diyorum çünkü gerek dizinin fan sayfaları gerekse dizinin bazı oyuncuları zaman zaman özellikle sosyal medyada dizinin tekrar başlayacağını söyleyip duruyorlar. Behzat karakterini canlandıran usta oyuncu Erdal Beşikçioğlu’nun dizinin tekrar çekilmesi fikrine pek sıcak bakmadığı için projenin uygulanamadığı da söylentiler arasında. Yine de son aylarda oyuncu kadrosunun değişerek dizinin tekrar başlayacağı ihtimali güçlenmiş durumda.

Şimdilik sadece söylenti tabii ama dizi başlarsa veya Emrah Serbes bize yepyeni bir Behzat Ç. romanı hediye ederse Türk polisiyesinin biraz daha şenleneceği kesin. Biz de bunu umalım ve biri çıkıp da bize, “Saçma sapan konuşma laa!” demeden yazımızı burada sonlandıralım.

Polisiye ile kalın…

İzmir’in En Özel Dedektifi

Polisiyeyle daha çocukken Agatha Christie romanları okuyarak tanışan Suphi Varım, verdiği bir röportajda “Geleneksel anlamda polisiye roman yazmıyorum. Daha çok bir takım olgu ve olayları anlatmak, tematik bir yapı kurabilmek için polisiye kurgudan yararlanıyorum.” diyor. Yazarın sekiz kitaplık roman serisinde boy gösteren kurgu karakteri İzmirli genç bir Rum, Sokratis Eliseos.

İzmir…elbet her daim güzel ve yaşanılası bir şehir. Lakin karakterimiz belki de kentin en özel zamanlarında tozlu sokakları arşınlıyor, meşum yangınlarda yok olmuş binalara girip çıkıyor, inatla suçluların peşine düşüyor. Sokratis maceraları için seçilen bu keyifli zamanlar 1900’lü yılların başları. Liman şehri olması vesilesiyle bir ticaret merkezi olan Smirna (İzmir’in eski adı), tarih boyunca farklı din ve kültürlere mensup topluluklara ev sahipliği yaparak çok uluslu bir kimlik oluşturmuş, diğer Anadolu şehirlerinden bu yönüyle ayrılmıştır.

Yazar Suphi Varım’ın romanlarında mekânı İzmir olarak seçişi şehrin tarihine olan ilgisinden kaynaklanır. Öykü ve romanın olmazsa olmaz ögelerinden biri olan mekân, onu iyi tanıyan ve şehrin tarihsel gerçekliğini doğru yansıtan bir yazarın elinde elbette ki canlanmış, zaman zaman romanın ana karakterinin önüne geçmiş, onu gölgede bırakmıştır. Varım, mekâna önem verdiğini ve onu bir karakter olarak gördüğünü yadsımaz. Yine aynı röportajda şehri ve karakterini romanına doğru yansıtabilmek için, ülke genelinden başlayarak dönemin siyasi, sosyal, ekonomik durumunun iyi araştırması gerektiğini anlatıyor yazar. Bu araştırmalar için tarih kitaplarını, yazılı aile anılarını, kartpostal ve fotoğrafları taramış, haritalara göz atmış ve canlı tanıklıklara kulak vermiş. Varım, doğru atmosferi yaratarak karakterlerine maceralarını yaşayabileceği rahat bir mekân sağlamış, ince işlenmiş polisiye kurguyla da hikayesini taçlandırmayı başarmıştır. Tüm bu açıklamalar Suphi Varım romanlarını okurken neden zaman makinesiyle yolculuk yaptığımız hissine kapıldığımızı açıklıyor.

Okuyucuyu İzmir’in eski sokaklarında, gece hayatında, esnaf sohbetlerinde başarıyla dolaştıran Varım, ana karakterini bir ‘öteki’ olarak seçmiş. İsmini Yunan düşünür Sokrates’ten esinlenerek koyduğu bu genç adam aslında Smirna’nın o dönemki insanın bir temsili. Üstelik Sokratis polisiye öyküler yazıyor, “Sisteki Gölgeler” romanında yazdığı öykülerin neden yayınevlerince istenmediğini ve basılmadığını sorguluyor. Romantik ve komik hikayelerin popüler oluşuna sinirleniyor.

Sokratis benzer bir iş yapmasına karşılık başta dedektifliğe ailesini geçindirmek için soyunmuştur. 1800’lü yılların sonunda özellikle İngiltere’yle yapılan ticaret anlaşması sonrası Avrupa’da ve Amerika’daki şirketler namına çalışan, ticari ajan diyebileceğimiz kişiler – çoğu Rum, Ermeni, Yahudi yahut Levanten – vardı.  Suphi Varım bu tarihi bilgi üzerine müşterisi adına detaylı araştırma, soruşturma yapan bu çok dilli, eğitimli ve akıllı kahramanı yaratmıştır. Sokratis, yirmili yaşlarında bu meşguliyetle iş hayatına atılır. Ne var ki sonraki yıllarda şirketler daha çok elçilik çalışanları ve bürokratlar aracılığıyla araştırma yaptırmayı tercih eder. Sokratis’in hayat idamesi için başladığı hafiyelik zamanla cinayetten şantaja, adam kaçırmaya kadar çeşitli suçları aydınlatmak için çalışan geleneksel bir özel dedektifliğe dönüşür. Yazarının tanımlamasına göre genç Rum, Dupin ve Holmes geleneğinden bir dedektiftir. Kendini bir dâhi olarak görse de suçları araştırırken sık sık hata yapar, kanıtlardan tutarsız neticelere ulaşır. Sıradan insan davranışları onu gözümüzde daha gerçekçi kılar. Nihayetinde o bir roman kahramanıdır, öyle veya böyle zekâsını işleterek muammayı aydınlatır. Ara sıra tabancasına davransa da gizemi kaba kuvvetle değil, muhakeme yoluyla çözer. Bu yönüyle Mike Hammer ekolünden hafiyelere hiç benzemez. Entelektüel biridir, Komünist Manifesto’yu okur. Gazete tefrikasından da Gorki’yi… İki arzusunu gerçekleştirmeye çalışır. Birincisi, polisiye yazarı olmak. Diğeri, tecrübelerinden yararlanarak özel dedektifliğin kuramını yazmaktır. Ancak kalem oynatmaya henüz başlamamıştır. Tıpkı yaratıcısı Varım gibi bu işi emekliliğine bırakacak belli ki.

Sokratis evli ve yuvasına bağlıdır. Çapkınlık, hovardalık, serserilik kahramanımızın lügatinde yazmaz. Eşi Elenka akıllı ve eğitimli bir kadındır. Sokratis’in gözünden kaçan ayrıntıları fark eder, kadınlara özgü içgüdüleriyle kocasına muammaları çözmede yardım eder. Dedektifimiz belli ki eş seçiminde de akıllıca davranmıştır.

Sokratis kültürlü, kibar bir adamdır. Olaylar esnasında karşılaştığı her hanıma ait olduğu kültüre uygun bir şekilde ve dilde hitap eder, saygılı davranır. Sosyal ve girişken biridir. Şehrin ileri gelenlerini, polisleri, çarşıdaki küçük esnafa kadar pek çok insanı tanıyan Sokratis, olayları çözerken geniş çevresinin oldukça faydasını görür.

2014 Dünya Kitap Polisiye Roman Ödülü’nü alan “Karanlıkta İki Ceset” romanında Sokratis’in fiziksel bazı detaylarına rastlamak mümkün. Bıyıklı, sağlıklı ve maalesef sigara tiryakisi olduğunu buradaki satırlardan öğreniyoruz.

Okur, Varım’ın ustaca yazdığı mekanlar içinde kaybolurken Rum dedektif Sokratis Eliseos’un ilginç bir karakter olduğunu daha iyi anlıyor. İnatçı, akıllı, şanslı dedektifimiz hakkındaki son detayları yazarın kendisine bırakalım; “Hem eğlenceli, espritüel, hem de son derece ciddi ve mesafeli. Dine ve din adamlarına karşı. Korkusuz, aynı zamanda tutkulu ve sevecen.”

Sekiz kitap sonrası Suphi Varım, Sokratis maceralarını yazmaya devam edeceğini söylüyor. Biz okurları da Gavur İzmirli karakterimizin yeni hikayelerini heyecanla bekliyoruz.

Sokratis ile henüz tanışmamış okurlar için Suphi Varım’ın şimdilik sekiz kitaptan oluşan roman serisini yazımızın sonuna ekleyelim. Birbirinden bağımsız maceraları karışık sırayla da okuyabilirsiniz. Sokratis’in Oyunları, Sokratis Ölülerin Peşinde, Sokratis ve Cinler, Sokratis Ölüler Şehrinde, Sokratis ve Siyahlı Kadın, Sokratis ve Yatır, Sokratis ve Kılıç Ustası, Sokratis ve Sisteki Gölgeler.

Gencoy Sümer’in roman karakteri Kerim Ülkü hakkında bir inceleme yazısı kaleme almaya karar verdiğim anda gözümün önünde beliren figür; mavi gözlerinde zekâ pırıltılarının uçuştuğu, ilerlemiş yaşını belli etmeyecek kadar fit görünümlü, buğday başağı rengindeki seyrekleşmiş saçlarını geriye doğru tarayan, şık kıyafetli, hatta kruvaze ceketli bir adamdı. Bedensel bir ihtiyacı olmamasına rağmen alışkanlıktan taşıdığı Devrek işi gümüş saplı ince bastonuna yaslanarak yürüyen yakışıklı bir adam. Bu hâliyle bana biraz Mustafa Kemal’i çağrıştırdığını söylemeden geçemeyeceğim. Yazarın ilk romanında Kerim Ülkü’nün bedensel özelliklerine pek vurgu yapmaması, belki de onu zekâsı ve karakteriyle öne çıkarmak istemesindendi, bilemiyorum. Ancak Mavi Kolye romanına kadar dış görünüşü detaylıca betimlenmeyen Kerim Ülkü’nün yukarıda belirttiğim özellikleri kelimelere döküldüğünde ve onları okuduğumda hiç de hayal kırıklığına uğramadım.  Kerim Ülkü tıpkı hayallerimdeki gibi karizmatik duruşlu bir adamdı.

Bir İstanbul Beyefendisi

İstanbul’un batılı anlamda ilk dedektiflik bürosunun kurucusu Kerim Ülkü ile tanışmamız yazarın ilk romanı Feneryolu Cinayetleri’yle oldu. Klasik polisiye edebiyatın altın çağ ustalarının kaleminden çıkmış olsa ancak bu kadar oturaklı bir karakter olurdu diyebileceğimiz Kerim Ülkü’nün hakkındaki ilk bilgiler bile dedektif romanlarında görmeye alışkın olduğumuz emekli ya da görevden uzaklaştırılmış eski polisin dedektiflik yapması klişesinden fersah fersah uzakta bir kahramanın doğumunu müjdeliyordu. Berduş, sigara ve alkol tüketimini bağımlılık sınırına dayamış, alayına öfkeli, küfürbaz ve şehvet düşkünü dedektif tiplemelerinin kol gezdiği polisiye edebiyat dünyasında giyimi, konuşması, olaylara yaklaşımı, görgü kurallarına kıymet verişi, görmüş geçirmiş tavrıyla bir beyefendi vardı karşımızda. Üstün muhakeme yeteneği ve zekâsı, ağır tavırları öyle güzel kaleme alınmıştı ki  karşısına geçen okurun bile kendine çeki düzen verme ihtiyacı hissettiği bir İstanbul beyefendisi çıkmıştı ortaya.

Sherlock için Watson neyse Kerim Ülkü için de öyle bir yoldaş olan Faruk Arman’ın dilinden bir anlatımla okura tanıtılan bu yeni dedektifte nasıl farklı bir hava vardı ki okura yeniymiş hissinden daha aşina, sıradanmış hissinden daha marjinal hissettiriyordu; tamamen yazarın becerisi.  Arkadaşının teşviki, hatta gayretiyle adliye muhabirliğinden roman yazarlığına geçiş yapan, bu konuda da oldukça başarılı olan Faruk Arman ve dostu Kerim Ülkü’nün, Beyoğlu’ndaki Ülkü Lokantasının üst katındaki büroda yaptıkları bir tür beyin fırtınası birçok esrarengiz ya da faili meçhul cinayeti çözmelerini sağlamış ve sağlıyordu. Gizemli olaylardaki başarıları polis teşkilatının da dikkatini çekiyor ve davalarda Ülkü’nün uzmanlığına başvurmalarına neden oluyordu. Elbette bu durum Kerim Ülkü’nün ününe ün katıyordu.

Peki, Kerim Ülkü’nün yegâne şöhreti dedektifliğinde miydi?

Kerim Ülkü, yakın dostunun itirazlarına rağmen açtığı ve oldukça büyük maddi yatırımlar yaptığı Ülkü Lokantasının sahibiydi. Burası öyle ünlü bir lokanta olmuştu ki ünlülerin, turistlerin, sosyetenin gözde ailelerinin uğrak yeriydi. Kapısında kuyrukların oluştuğu, yer bulmak için günler öncesinde randevuların alındığı bu yerin aynı zamanda aşçısı olan Kerim Ülkü, tariflerini, yerini kimselerin bilmediği kasasında saklıyordu. Sadece bir tarifini paylaşmıştı ki bu tarif kapağında Ülkü’nün yer aldığı Times dergisinde yayımlanmıştı. Aşçı ve lokanta sahibi olarak ünü o denli yayılmıştı ki muhabirler tek kare fotoğrafını çekebilmek için birbirleriyle yarışır olmuşlardı. Heyhat, bu konuda başarılı sayılmazlardı. Onun bu gizemli tavırları, özel hayatına dair bilinmezlikler söylentilere sebep oluyordu. Hatta Kerim Ülkü diye birinin aslında var olmadığını, bu ismin sadece reklam aracı olduğunu düşünenler bile vardı.

Kerim Ülkü’nün aşçılığı, lokantası ve şöhretiyle ilgili bu gibi bilgilere ilk romandan daha çok yazarın “Göl Kıyısındaki Ev” adlı öykü kitabında yer alan “Bir Kapalı Oda Cinayeti” öyküsünde rastlıyoruz.  Sayın Gencoy Sümer’le bu konuda bir sohbetimiz olmadı ama bu öyküyü okuduktan sonra merak etmişimdir: Kerim Ülkü ilk romanla mı doğmuştu, yoksa bir öykü kahramanı olarak mı başlamıştı yaşamına? Bu soruyu rahatlıkla yazara sorabileceğim hâlde sormayışım Kerim Ülkü’deki gizemi sevdiğimden olsa gerek.

Yine yakın dostu Faruk Arman’dan öğrendiğimiz bir bilgi, ne kadar ünlü bir aşçı, lokantacı olsa da yemek yapmaktan büyük keyif alsa da Kerim Ülkü’yü heyecanlandıran asıl şeyin bu olmadığını söylüyor. Dedektifimiz için nefes almak ve vermek işi kadar elzem olan şey gizemli olayları çözmek.  Karanlığa asla tahammül edemeyen Kerim Ülkü için karanlık olayları çözmek, bir yapbozun parçalarını yerleştirir gibi dikkat ve özenle anlatılanları zihninde birleştirmek bir tutku adeta. Basit olaylar onu zerre alakadar etmiyor. O en zorlu olayların adamı.

Hayatımızda kendine ciddi bir yer edineceğinin sinyallerini daha ilk kitapta veren Kerim Ülkü’nün soğukkanlı ve dirayetli yaklaşımlarını, üstün gözlem yeteneğini, kanıt toplamak ve kanıtlardan varsayımlara ulaşmak konusundaki becerisini yazarımızın Kerim Ülkü dizisinin ikinci kitabı olan “Mavi Kolye” romanında daha açık bir şekilde görüyoruz. Çok anlatıcılı bir üslubun benimsendiği ilk romana nazaran bu son romanda Kerim Ülkü’nün daha baskın, olaylara daha hâkim olduğunu fark ediyoruz.  Akıldaki tüm soruları yanıtlayabilen teoriye ulaşana kadar sabırla çalışan, suçsuzluğunu kanıtlayana kadar herkese şüpheyle yaklaşan ve “Mutfak Sihirbazı” olarak tanınan Kerim Ülkü’ye bu kez Zonguldak’ın sahil beldelerinden birinde rastlıyor ve onu daha iyi tanıyor, benimsiyoruz.

Yazarda öyle akıcı bir üslup, öyle yetkin bir dil becerisi var ki okuru dedektifle beraber adım adım ilerletiyor, dedektif aklından geçenleri açıklayana kadar adeta okuru kıvrandırıyor. Bir polisiyede olması gereken muammayı kurguya sindirirken bir yandan da bir macera romanının içindeymişsiniz gibi akan bir sürece dahil oluyorsunuz. Yazar sizi sarsacak, en olmaz dediğiniz ters köşeleri bile, Kerim Ülkü’yle el ele verip ‘Bakınız nasıl da oldurduk,” diye diye yapıyor.

Polisiye bir kurgu, polisiyede bir karakter üzerine detaylı ama açık vermeyen bir inceleme yazısı yazmak çok zor. İsmini nereden aldığı bende kalsın dediğim, Ülkü Lokantasının sahibi, yetenekli dedektifimizle ilgili söylenebilecek çok şey var, ama daha fazla açıklama yapmak okurun Gencoy Sümer romanları/öykülerinden alacağı eşsiz keyfe balta vurmak gibi olacak.

Son olarak diyebilirim ki yazarda böyle duru bir dil, sağlam biçim ve Kerim Ülkü gibi oturaklı bir dedektif olduktan sonra, okur için şunu söylemek çok kolaylaşıyor: “Kerim Ülkü nereye biz oraya!”

Zıpır Dedektif Alper Kamu

Hep 5 Yaşında

“Beş yaş insanın en olgun çağıdır; sonra çürüme başlar.”

Uzun yıllar önce çok sevgili bir arkadaşımın, “Muhakkak okumalısın!” diyerek elime tutuşturmasıyla hayatıma giren Alper Canıgüz’ün “Oğullar ve Rencide Ruhlar” kitabının kapağını ilk açtığımda, ne tür bir fırlama ile tanışacağımı henüz bilmiyordum.

Beş yaşına yeni basan ve bir gün pencereden izlediği dışarıdaki insanlardan birine dönüşmekten ölesiye korkan Alper Kamu, daha önce tanıdığım hiçbir kahramana benzemiyordu. Çok gelişmiş bir çocuk muydu, az gelişmiş bir cüce mi, yoksa sadece bir kâbus mu? Tam sopalık bir velet miydi, yanakları mıncırılası bir aşk böceği mi? Dilini eşek arısı sokasıca bir küstah mıydı, zekâsı birkaç beden bol gelen bir dâhi mi? Galiba, (E) Hepsi.

Küfürbaz, çenebaz, meraklı, işgüzar ve şeytani bir zekâya sahip bu cehennem cücesi, nefret ettiği anaokuluna gitmemek için türlü cinnet numaralarıyla ebeveynini ikna ettikten sonra evde huzur dolu günler geçiriyor, Shostakovich dinliyor, Dostoyevski, Oğuz Atay, Nietzsche ve uyumak için Zweig başta olmak üzere eline ne geçerse okuyor, okuyor. Öğleden sonraları sokakta sürtüyor, en yakın arkadaşı olan altın kalpli, mahalle futbol takımının kalecisi, şavalak Hakan, mahallenin piçleri Kansız Celal ve Cemalettin ve bazen de mecburiyetten can düşmanı Gazanfer ile zaman geçiriyor. Bu mahallede eski zamanların organik mahalle kültürüne ve çocuk dünyasına dair her şey var: Zulüm, dayanışma, kavga, gürültü, hoşgörü, rekabet, dostluk, şiddet ve gözyaşı. Sokakta sürtmediği zamanlarda ise divanın altındaki kendi mahrem dünyasına dönüyor; iç hesaplaşmalarını, ailevi meselelerini ve hatta zaman zaman bir şekilde dâhil olmayı becerdiği karmaşık cinayetleri burada çözüyor. Evet; dünyanın en küçük dâhi dedektifi, tam bir bela paratoneri olarak civarda işlenen bir cinayetin muhakkak yanında-yöresinde yer alıyor, keskin zekâsı, gözlem yeteneği, güçlü sezgileri, tutamadığı çenesi, dizginleyemediği merakı ve bambaşka bakış açısıyla ağzımızı açık bırakarak olayları bir bir açıklığa kavuşturuyor. Hassas bir vicdan terazisine sahip olan bu fırlamanın çözdüğü vakaların ne kadarını kamuoyuyla paylaşacağını ise asla bilemezsiniz.

Devlet memuru olan anne ve babasının Alper hakkında çevrelerinden en çok duydukları laf, “Bu ne biçim çocuk yahu? Siz bunu neyle besliyorsunuz?” olsa da, kendileri orta direk bir hayat süren, sıradan bir aile. Alper kendisine okuma-yazma öğreten, okumayı ve muhabbeti çok seven, hâlden anlayan, eski solculardan, yumuşak mizaçlı, Beşiktaşlı babasına içten ve derinden bir sevgi besliyor. Babasının bitirdiği Tekel biralarının diplerini diklemeye ve rakı sofralarında çaktırmadan bardağından ziftlenmeye bayılıyor. Annesiyle ise hep bir derdi var. Annesi (Alper’in deyimiyle) okuma fikrini sevmekle birlikte pek fazla okumayan, tanımadığı herkesi potansiyel düşman olarak gören, melodramatik, hırçın bir kadın. Pimpirikli, evhamlı, felaketlerden beslenen bir hijyen manyağı. Alper her ne kadar annesine yönelik gizli öfkesini dizginlemekte zorlansa da, kendisinden başka kimsenin annesini üzmesine tahammülü yok.

Hayreti mucip Alper Kamu karakteri ilk olarak 2004 yılında yayımlanan “Oğullar ve Rencide Ruhlar” kitabında ismen karşımıza çıkmakla birlikte, aslında onun öncesinde “Afili Filintalar” tayfasının blog sayfasında Alper Canıgüz’ün kısa bir hikâyesinde kendisine yer buluyor, sonradan bir roman kahramanına dönüşüyor. “İntihar” adlı bu hikâyede Alper Kamu adı geçmese de, öykünün girişinden Alper’i hemen tanıyabilirsiniz: “Beş yaş insanın en olgun çağıdır; sonra çürüme başlar. Ben de intihar etmeye karar verdiğimde beş yaşındaydım işte. Olay şöyle gelişmişti. Bunaltıcı bir yaz akşamıydı. Hava çoktan kararmaya başlamıştı ama babam yine ortalıkta gözükmüyordu. Annem pencerenin önüne çektiği sandalyeye oturmuş yolu gözlerken bir yandan babama ileniyor, diğer yandan da bir dilim karpuzu dişliyordu…”

2004’te İletişim Yayınları’ndan ilk baskısını yapan “Oğullar ve Rencide Ruhlar” 2019 yılına kadar 27 baskı yapıyor. Daha sonra yayın hayatına Alfa Yayınları’ndan devam ederek 4 baskı daha yapıyor ve başta Fransa olmak üzere pek çok ülkede “modern polisiyenin parlak bir örneği” olarak karşılanıyor. 2013 basımı “Cehennem Çiçeği”ne kavuşana kadar Alper Kamu’ya uzunca bir süre hasret kalıyoruz. Sonra yine uzun bir ayrılık; ta ki 2021 sonunda raflarda ve gönüllerimizde yerini alan “Kıyamet Park”a kadar.  Yazarın Alper Kamu maceralarına bu kadar uzun esler vermesinin nedenlerini anlamak güç değil: Alper Canıgüz çok usta, özgün, müthiş birikimli ve insanı tatlı bir kıskançlığa sürükleyecek kadar kıvrak bir kalem. Kitaplarında laf olsun diye yazılmış tek bir satır yok. Okurken sular seller gibi akıp gitse de kurgunun her bir detayının nakış gibi işlenerek yazılmış olduğu fazlasıyla belli oluyor. Okurken insana kahkahalar attırsa da ister istemez her maceranın sonunda ruhumu Alper Kamu’dan ayrılmanın incecik hüznü kaplıyor.

Alper, “Oğullar ve Rencide Ruhlar” macerasında komşu apartmanda yaşayan emekli emniyet müdürü Hicabi Bey cinayetinin en yakın tanığı. Cinayetin bir numaralı zanlısı olarak gözaltına alınan Deli Ertan’ı kurtarmak ve babasının Erzurum’a tayinini engellemek gibi ekstra görevler üstlenmeyi de ihmal etmeyen çapkın dedektif, komşu kızı Alev ablayla da romantik ilişkiler peşinde.

“Cehennem Çiçeği” macerası, amcasının vefatı ve komşu apartmana yeni taşınan on iki yaşındaki arkadaşı Ümit’in şok edici itirafıyla başlıyor. Bir taraftan kendi ailesinin gizemli geçmişini didik didik ederken diğer taraftan Ümit’in suçsuzluğunu ispatlamaya çalışan Alper, kendini tuhaf bir ilişkiler sarmalı içinde buluyor. Bu seferki aşkı, evde kendisine bakıcılık yapan Hatice abla…

“Kıyamet Park” macerasına girişi ise bir psikiyatrın ofisinde yapıyor: “Evet Bay Alper Kamu, nihayet tanıştık.” Bu sefer dayısının iteklemesiyle ailecek mahallelerinden uzaklara, Akdeniz kıyılarındaki bir tatil kompleksine giden Alper Kamu, kendini yepyeni bir adli vakanın burnunun dibinde buluyor: Gazeteci Şefik Ziya cinayeti. Teknoloji canavarı can dostu Hakan yanında, otel sorumlusu dünyalar güzeli Gülengül Hanım kolunda ama bu macerada çok ciddi bir rakibi var: On iki yaşında, yedi dil bilen indigo bir çocuk olan Altan. Kıran kırana bir satranç maçını andıran sıkı bir mücadele içinde, cinayeti ilk önce kim çözecek?

Kendini, “Her gün birkaç saatini divanın altında geçiren, mahallenin delisini ruh kardeşi gören, gırtlağı kesilmiş bir ceset karşısında kılı kıpırdamayan, yirmilik kızlarla ilgili fanteziler kuran, silah ve alkol düşkünü bir velet! Canavarın küçük bir çocuk olarak portresi! Yeniden doğmuş Rasputin!” olarak tanımlayan,Türk polisiye edebiyatının bu en kendine özgü, zeki, fırlama, sinir bozucu ve zıpır dedektifini henüz tanımadıysanız çok şey kaçırıyorsunuz demektir.

İyi ki yazdın Alper Canıgüz, iyi ki doğdun Alper Kamu, hayatımızı güzelleştirdin…

Nice beş yaşlara!

Sıradan Cinayetlerin Sıradan Polisi

Polisiye roman yazarı Çağatay Yaşmut, usta kalemiyle hayat verdiği kahramanını bu kelimelerle tanımlıyor. Pardon, Başkomiser Galip bir kahraman değil, sıradan bir insan. Sağlıksız yemekler seven, bolca sigara tüketen, merdiven basamaklarında nefesini sayan normal bir erkek.

Güzel ve oynak hatunlardan, soğuk balkonlardan hoşlanıyor. Parlak mavi gözlerinden hemencecik etkilenen hanımlar tarafından baştan çıkartılmaya hiçbir zaman itiraz etmiyor ama sınırsız coşkularla başlayan ilişkileri kolayca sarpa sarıyor. Bence akrep burcu. Çünkü her daim depresif ama yaşamdan herkesten fazla keyif aldığı da şüphesiz bir gerçek.

Oğlak Yayınları etiketi altında 2008 yılında, Beyoğlu Cinayetleri isimli macerasıyla sokaklara iniyor Başkomiser Galip. Gerçek yaşamda başkomiserler, komiserlerden oluşan ekipleriyle dava çözmek için sokaklarda koşturmazlarmış. Bırakalım onlar işlerini bildikleri gibi yapsınlar. Bizler kurbağaların bile prens oldukları masallarla büyüdük. Kitaplarda okuduğumuz karakterler, omuzları rütbeli de olsa koştursun, ter atsınlar isteriz.

Sıradan Başkomiserimizle, Beyoğlu’nun arka sokaklarında tanışıyoruz ama Galip’in mekânı çoğunlukla Anadolu Yakası. Zaten Galip de bir Anadolu erkeği. Gerçek bir Kadıköy aşığı olan Çağatay Yaşmut böyle olsun istemiş. Okumayan, sanatla alakası olmayan, sinemaya bile gitmeyen maço bir adam nasıl olur diye merak etmiş,  kahramanımızın yaratıcısı yazar.

Beyoğlu Çıkmazı, Şarkılar Susunca, Beni Yavaş Öldür, Doktor Ceyda’yı Kim Öldürdü, Moda Cinayetleri, Benim Canım Ailem ve Felsefe Cinayetleri. Galip’in polisiye roman dünyasında kat ettiği yol uzun ve başarılı. Sıradan Başkomiserimizi ve sevenlerini bekleyen olaylar ise daha heyecanlı ama kolay işler olmayacak diye tahmin ediyorum.

Bu arada, Çağatay Yaşmut’un, ‘sıradan cinayetler’ derken, ölümleri basitleştirdiği gelmesin akıllara. Aksine, yazar olay yerlerini ve kurbanları betimlerken, otokontrolü elden bırakmıyor ve de en önemlisi mahremiyet hakkına özen gösteriyor. Hiçbir ölüm sıradan değildir ve her insan, ölü dahi olsa mahremiyet hakkına sahiptir. Olay yerlerinde baskın kelimelerle anlatılan bol kan, çeşitli ve çokça ifrazat ya da cansız bedenin cinsel yönden teşhirciliğinin hiçbir okuyucuyu olumlu etkileyeceğini sanmıyorum. Çağatay Yaşmut, kolay kelimelerle prim peşinde koşmayan bir yazar.

 Başkomiser Galip hikâyelerinde toplumsal yaralara da sıkça değiniyor Yaşmut. Kaleme aldığı maceralar bir vaka çözümünden çok kalıcı misyonlar taşısın çabasında. Hikâyelerin Galip’le geçen bölümleri Başkomiserin ağzından anlatılırken, diğer sahneler yazarın gözünden, çoğunlukla yorumsuz ve sade bir üslupla seriliyor okuyucunun önüne. Bu anlatım değişikliği okura güzel bir sinerji olarak yansıyor ve hikâyeye akıcılık katıyor.

Başkomiser Galip bir Kaybedenler Kulübü üyesi. DGM Hâkimi olan babasını bir suikaste, annesini kansere, ekip arkadaşını kör bir kurşuna, sevgilisini bir  şiddet olayına kurban veriyor. Yaralarını sarmakla pek ilgilenmiyor. Galip’in işi katillerin peşinden koşmak. Çalışmakta, çok yorulmakta, koltuk tepelerinde uyumakta arıyor ihtiyacı olan teselliyi. Ne de olsa her canlının kanında bir parça avcılık güdüsü vardır. Galip’in terapisi,  avının izini adım adım sürmek ve gerektiğinde gözü kapalı peşinden koşmak. Bu pek sık karşımıza çıkan kovalamacaları, sokaklarıyla, tabelalarıyla, ağaçları, parklarıyla anlatırken, okuyucuyu başarılı bir şekilde sürüklüyor peşinden yazar.

Başkomiser Galip maço bir karakter lakin vicdanını ve duygularını henüz kaybetmemiş olan polislerden. Her ne kadar çevresine duyarsız bir adam gibi görünse de okuyucu Galip’in o kadar sığ bir kişilik olmadığını adeta hissediyor. Tekmelerle, tokatlarla yerlere serildiğinde, kurşun yaralarıyla hastaneye kaldırıldığında değil, yaşadığı toplumun yaraları karşısında acıyor canı. Kanlı cesetleri görünce değil, ülkesini sarmış kirli yapılanmaların pis kokularını algılayınca bulanıyor midesi.

Yürekten inandığı adaleti en doğru şekilde uygulamaya çalışırken, en yakınının silahına ve rozetine el koymakta tereddüt etmiyor. Adalet için taşıdığı tabancasıyla adaletsiz olanın peşinden koşarken, namluyu kendi kafasına da doğrultabiliyor.

Başkomiser Galip kitapları ilk sayfalarda biraz sıkıcı, belki de yorucu hissettirse de karakterimizin iç sesiyle yaptığı anlatım, kısa sürede ve garip bir şekilde olayın içine çekiyor okuru. Galip yaptıkları kadar yapmadıklarını da düşünen, aynaya bakınca gördüğü şeyi beğenen, “Başkasına ne gerek, ben kendi kendime aferin derim,” diyebilen, egosu biraz yüksekçe bir polis.       

Hepimiz kadar birilerine bağlanma arzusu ve ihtiyacı hisseden, hepimizden biraz fazla kaybetme korkusu yaşayan şahsına münhasır bir adam. Kaybetme korkusunun sebebi elbette geçmişteki acı kayıpları. Yürüdüğü yolda geride kalanları unutmayan karakterleri severim. Yolun açık olsun Başkomiser Galip.

Sultanat Eyalet-Şehri’ndeki Belediye Bilişim ve Enformasyon Binası diğer adıyla Bel-Bil Kulesi, ortadaki kocaman bir iç avluya bakan ve balkonlar halinde daralarak yükselen katlardan oluşuyordu. Başkan yedinci kattaki odasının avluya bakan balkonuna çıktı.  En yakın rakibi Cumhuriyetçi Vatandaş Partisi- CEVAP adayı İmelik Çekçek’i yenen Sade Vatandaş Partisi- SEVAP adayı İkram Papazoğlu’nun ilk belediye başkanı oluşunu kutluyorduk. Başkan çalınan seçim sandıkları ve oy çuvallarını kurtaran Sultanat Şehri Özel Kuvvetler- SSOK birliklerine dair övgü dolu sözler sarfediyordu. Artık bir polis köpeği olan Çakır’la ben de bu gurur tablosunda Başkan’ın yanındaki yerimizi almıştık.

“İşte bu polisler, gafillerin oy çalmalarına engel olarak, çuval çuval oyların seçim merkezine taşınmasını sağlayarak bugün burada olmamızı sağlayan gençlerdir!”

Cenah gazetesi muhabirinden gelen soru:

“Sayın Başkan bu yanınızdaki cılız kadınla uyuz köpeği mi yeni SSOK birliklerine atanan kişi? Çuval çuval oyları araçları devirerek mi yoksa hırsızları ısırarak mı yakaladılar?”

Başkanı dinleyen kalabalığın arasında krem rengi uzun pardösülü, güneş gözlüklü ve kasketli bir adam gözüme çarpmıştı. İki elinin de sürekli cebinde olduğunu ve cebinden çıkardığı akrep dövmeli sağ elini arada çok kısa süreyle kulağına götürdüğünü fark etmiştim. Çok aksiyon filmi izlemenin faydaları. Uzun pardösü. Kasket. İç mekânda güneş gözlüğü. Kulaklık. Casus. Ya da tetikçi.

Fazla düşünmedim. Aslında düşündüm. Balkondan aşağı yedi kat boyunca düşerken, “İnşallah özel kuvvetlerin kulaklıkları da böyle salak salak elini kulağına götürerek konuşulacak şekilde tasarlanmamıştır!” diye düşündüğümü hatırlıyorum. Düşünmek hızlı tabii ki. Düşmek daha hızlı.

Yerdeyim. Yerdeyiz. Peşimden Çakır’ın da atlayacağını nerden bileyim? Musa’nın ikiye yardığı Kızıldeniz gibi açılan kalabalık. Çığlıklar. Patates çuvalı haline gelişim. Çakır’ın patates çuvalı haline gelişi. Sonra güçlü kadın moduna geçişim. Çakır’ın güçlü kocaman bir köpek moduna geçişi. Pardösülü adamı yakalamam filan hepsi beş saniye sürdü. En son baktığımda Çakır kendine uyuz köpek diyen Cenah gazetesi muhabirini yere yatırmış, üzerinde hırlıyordu.

“Gel kızım!” dedim. “Paçavra bir gazetenin muhabirini ısırdığına değmez.”

***

Pardösüsünün altında Uzi saklayan eli akrep dövmeli adamı yakalamamın üzerinden bir belediye başkanlığı seçimi daha geçti. Papazoğlu ‘halktan ve haktan yana lider’ imajıyla tekrar seçildi. Artık koltuğa iyice yerleştiği için balkona tek başına çıkıp kimseye teşekkür etmeden konuştu. Geçen seçimlerde “Çalınan oylar sizin değil, diğer adayın da olsa yine aynı hassasiyetle görevimi yapardım. Ben siz başkan seçilesiniz diye uğraşmadım. Sadece haksızlığa engel oldum,” diyemediğim için çok pişmandım.

***

SSOK tarafından, Kapalı Kapılar Ardında Komünizm Partisi Ülkesi- KKKP vatandaşı ve çok zengin bir oligarç olan Baramoviç’in süperyatına gizli görevle gönderilmiştim. Yat havaya uçtu, ben kurtuldum ama zimmetime 60 milyon avro geçirmek, bununla Vuvuzuella’dan 5 ton kochain getirtmek ve bunlardan dolayı vatan hainliği suçlarından tutuklandım. Her şey bir yana arkamdan iş çevirerek beni tutuklayan kişinin kankam ve iş arkadaşım Ramazan olması beni yıkmıştı.

Baramoviç’in yardımıyla hapishaneden kaçırılıp serbest bırakıldım. Ama bana önerdiği gibi sahte pasaportla sonsuza kadar kaçak olarak yeni bir hayata başlamayı gururuma yediremedim. Çünkü masumdum ve eyalet-şehrime dönüp masum olduğumu ispat ederek temize çıkmam gerekiyordu. İnat edip hakkında tutuklama kararı çıkmış kaçak bir polis olarak Sultanat’a gizli gizli girmiş ve Ramazan’ı kendi ellerimle vurmuştum. Ben doğruluk ve adalet adına silah taşıdığımızı sanırken, Sultanat Şehri’nde tüm dengeler değişmişti. Adalet sarayları haklıyı değil, güçlüyü savunmak üzere yeniden dekore edilmişti.

Ramazan’a göre yanlış taraftaydım. Hep muhalefetteydim. Güçlüden, paradan yana olsaydım sırtım yere gelmezdi. Bana bunları dedikten sonra sırtı yere gelen maalesef Ramazan’ın ta kendisiydi.

***

Ramazan’ın babası Tekelci Bakkal Necati Amca’ya hangisini anlatabilirdim ki? Oğlunun bana ve babasının inandığı tüm değerlere ihanet eden bir hain olduğunu mu yoksa benim kurşunumla öldüğünü mü? Hiçbirini söyleyemezdim. Söyleyemedim de.

Sırada Papazoğlu, Solomon Sert ve Hayri Kozak’la hesaplaşmam vardı. Bu işin içinde kimin parmağı varsa yirmi tırnağım ahirette değil bu dünyada yakasında olacaktı. Bu dünyanın işini, olup olmadığını kimsenin teyit edemediği ahirete bırakmaya hiç niyetim yoktu.

***

Sultanat Şehri de tüm dünya gibi rap müzik hayranlarıyla dolup taşarken 3KSİK3T3K isimli bir kadın rap’çi N3FR3T isimli şarkısıyla ortalığı kasıp kavurmaya başladı.

Bu devirde kimse hükümdar değil bezirgân değil kimse şah değil padişah değil

O kadar güvenme hiç kendine yaptığın hiçbir şey pek matah değil

Bu dünya Süleyman’a bile kalmamış sana da kalacak değil

Senin hükümdarlığın sonsuz bizim boyun eğmemiz sınırsız değil

***

İkram Papazoğlu Sultanat Şehri belediye başkanlığını tekrar kazanmış olmasına rağmen koltuğunda rahat rahat oturamıyordu. Önümüzdeki haziran ayında yapılacak belediye meclisi seçimlerinde, SEVAP partisi olarak eyalet vekili çoğunluğunu sağlayamazsa şehri tek başına yönetebilmek ayrıcalığından olacaktı. Bu yüzden sinirinden kuduruyordu. SULTV’ye yaptığı bir konuşmada 300 eyalet vekili verin bu iş sükûnet içinde çözülsün!” dediği zaman hiç kimse sükûnet içinde çözülmezse ne olacak acaba diye sormayı akıl edemedi.

Seçimlerden önceki şubat ayında eyalet-şehrin çözüm sürecini yürüten yetkilileri, Tulslarla aramızdaki anlaşmazlıkları masaya yatırmak için Solmazbahçe Sarayı’nda toplandı. Yasadışı Tulsa Tulslarındır Özel Kuvvetler- TTOK örgütüne Sultanat Şehri üzerinde yürüttüğü silahlı faaliyetleri sonlandırması için çağrı yapıldı. Papazoğlu toplantıdan sonra yapılan açıklamalar için “İpe un seriyorlar,” dedi.

Papazoğlu’nun belediye başkanı olarak Sultanat Valiliğini feshetmek istediği ve valiliği kendi bünyesine katarak bir vali-başkan olmak istediği kamuoyunca bilinen bir gerçekti. Mart ayına gelinince dananın kuyruğu koptu. Her Daim Ezilen Vatandaş Partisi- HEWAP lideri Selocan Çakmaktaş ‘Seni vali-başkan yaptırmayacağız’ çıkışıyla gündeme oturdu.

Bütün bu cümleler Tulslarla aramızdaki geçimsizliği aşmak isteyen çözüm sürecini yerle bir etmeye yetti.

***

Sığınabileceğim tek yer hacker arkadaşlarım olan Siber Can ve ekibinin yanıydı. Allah’tan onları kendi düşmanlarından saklanmaları için mahallemdeki terk edilmiş transformatör fabrikasına yerleştirmiştim. Ramazan’ın ihanetinden sonra diğer kankam Hüsnü’ye de güvenemezdim. Kendim aklanana ve insanlara hesap sorabilir pozisyona gelinceye kadar bir kaçak olarak gölgelerde yaşamaya mecburdum.

Ben köşe bucak saklanırken Ramazan’a sadece topraklarımızı savunurken ölen asker ve polislere yapılan Eyalet-Şehir Cenaze Töreni yapıldı. Tutuklandığım gün, Burgaziçi Limanı’nda 5 ton kochain taşıyan Vuvuzuella gemisi mürettebatıyla SSOK birlikleri arasında çatışma çıkmıştı. Ramazan bu çatışmada öldü gösterilmiş, bu yüzden özel cenaze törenine hak kazanmıştı. Hainlerin törenle gömüldüğü bir eyalet-şehirde, törenle gömülmesi gerekenlere ne yapılırdı kim bilir?

***

Eyalet vekili seçimlerinden bir hafta önce gazeteci Johnny Yesterday, Sultanat İstihbarat Ajansı- SIA tırlarının insanî yardım değil mühimmat taşıdığıyla ilgili bir haber patlattı. SIA müstahdemi Amirkhan Sapöling bu duruma sessiz kalırken seçim stresi ayyuka çıkmış olan İkram Papazoğlu çok sinirlendi.

Başkan, 8 Haziran seçim sonuçlarından da istediğini elde edemeyince küplere bindi. SEVAP’ın aldığı %40 oyla ancak başka bir partiyle koalisyon yaparak şehri yönetebilecekti. Fakat Papazoğlu’nun en tepedeki koltuğu paylaşmaya hiç niyeti yoktu.

***

N3FR3T

Kopardın attın milletin sanat denen hayat damarlarını

Bağladın doksan dokuz odalı ahırın kapısına havlayan çomarlarını

Köprüler yaptırdın gelip geçmeye parası az diyorsun ama yalan

Deli Dumrul gibisin memleketin her köşesinde var bir talan

***

Siber Can ve ekibi internette geceli gündüzlü masumiyetimi ispat edecek veriler ararlarken Sultanat şehrinin emniyet güçleri olan SSOK’ta kirli polisleri araştıran bir istihbarat servisi kurulduğunu keşfettiler. Bu servisin adı Kirli Polis Araştırma Birimi- KİRPO idi. Bu servis sayesinde polislerin güvenliğimizi tehlikeye atacak eyalet-şehir sırlarını düşmanlarımıza satmaları gibi olayların önüne geçilecekti. İstihbarat içinde istihbarat, resim içinde resim, ‘mise en abym’di bu birim. Şaşırtıcı yanı bu birimin başına, benim başımın derdi olan Solomon Sert’in getirilmiş olmasıydı. Adam, şehrin tüm içişlerini yönetecek kişi olmaya doğru emin adımlarla ilerliyordu. Artık tek tuşuyla bir polisi hain ilan edebilecek ve infazını gözünü kırpmadan gerçekleştirebilecekti.

Araştırdıkları polislerin ilk sırasında tabii ki ben vardım. İkinci sırada da Amirim Hayri Kozak vardı. “Bu birimin peşine düşmesi bile Hayri Kozak’ın masumluğunu ispata yeter,” dedi Siber Can.

“Ben gözlerinin içine bakıp sormadan ve cevap almadan hayatta inanmam suçsuz olduğuna!” dedim kükreyerek.

“O zaman dön bak bakalım gözlerimin içine!” diye bir ses geldi arkamdan. Amirim, köpeğim Çakır’ı da alıp gizlendiğimiz fabrikaya gelmişti. Tabii ki bunda Siber Can’ın parmağı vardı. Canım köpeğim Çakır zincirinden boşalınca sevinçten üzerime atladı ve beni yere yıktı. Ben gözyaşları içinde ona sarılırken Amirim yanımıza çömeldi. Gözleri dolu dolu olmuştu.

“Topun ağzındayım Ozan. Demek Siber Can’ın sağduyusu olmasa benim de alnıma üç kurşun sıkacaktın öyle mi?”

“Okul müdürünün Özel Çamlıca Lisesi’ni kapatacağını öğrenmiş Mahmut Hoca gibi bakma bana Amirim. Ramazan hain çıktı. Düşünsene Ramazan yahu! Aynı şişeden bira içtiğim, aynı kaşıktan yemek yediğim, birayı fazla kaçırınca ayak uçlu baş uçlu uyuduğum, bayramda annesinin babasının elini öptüğüm bir adamdı!”

“Haklısın Ozan. Beynini yıkamışlar çocuğun. ‘Sonsuza kadar varoş mahalledeki bir bakkalın oğlu olarak mı kalacaksın?’ demişler. Hüsnü de perişan. Cenazesine bile gidemediğin için eminim sen de perişansındır.”

“Nereden anladın o üç kurşunu benim sıktığımı?”

“Bir tek ben mi? Tüm teşkilat anladı. Eli silah tutup üç kurşunu da milimetrik olarak aynı yere isabet ettirebilecek kim var ki senden başka?”

***

N3FR3T

Her saat başı ana haber bülteninde anılır adın

Bir tek başa çıkamadığın şey var onun adı da kadın

Nefes aldın yattın kalktın bizi hep yaftaladın

Açık dedin kapalı dedin üç çocuk dedin eve kapadın

Memleket umurlarında değil yeter ki paralar onlara aksın

Sen başkalarının ektiği tarlaya girip bir baştan bir başa talan eden bir malaksın

Ne okuman var ne yazman akşama kadar aynı şeyleri dinleyen bir salaksın

Sen iplerini kim bilir kimlerin tuttuğu kukla bir bunaksın

***

“Önce eyaletin senin adına açtığı hesaptaki 60 milyon avronun devlet adına yapılan sahte Sultanatyum satışından geldiğini ispat etmeliyiz Ozan. Sonraki iş bu paranın Burgaziçi Limanı’na kochain tozu getiren Vuvuzuellalılara  senin iznin olmadan EFT yapıldığını göstermekte,” dedi Siber Can.

“Her şeyi düşünmüşler. Hesabı açan ben, sahte Sultanatyum’u herkesten habersiz satan ben, paraları alan ben, Vuvuzuella’ya aktaran bizzat ben. Online işlemler benim telefonumdan ve kâğıt işlemler de benim imzamla yapılmış olarak görünüyor. Açık yok Siberciğim. Adamların tarafında da çok iyi hacker’lar ve sahte belge düzenleyenler var. Temize çıkmam için bize gökten zembille bir mucize inmesi lazım.”

Siber Can’la ben çaresizlik içinde düşünürken, sığınağımızın dışındaki gece görüş modundaki güvenlik kameraları bir hareket algıladılar ve sessiz alarm devreye girdi. Siber Can, partneri Adonis Kazım, elemanları Tilki Baki’yle Haypatya ve ben hemen silahlarımıza davrandık. O sırada kameradan gözüme bir karaltı takıldı. Kendimize üs yaptığımız bu yeraltı deposunun neresinden kaçtığı belli olmayan Basti ismindeki siyah beyaz kedimiz, koşarak bahçeye paraşütle inmiş olan kişinin yanına koştu. Koşmakla kalmadı, büyük bir aşkla gelen kişinin ayaklarına dolandı.

“Durun!” diye bağırdım. “Gelen her kimse Basti onu çok iyi tanıyor. İnsanlar ihanet eder ama hayvanlar etmez. Basti daha önce bize çok kıymetli bilgiler getirmişti, gelen kişiyi tanıyorsa müttefikimizdir.”

O sırada bahçede, kumral uzun saçlı, uzun boylu, siyahlar giyinmiş bir kadın, paraşüt malzemelerinden kurtulur kurtulmaz Basti’yi kucağına aldı ve kameralardan birinin önüne geldi. Üzerinde şunlar yazan bir kâğıdı kameraya gösterdi:

BEN DEDEKTİF TİLDA AHIRKAPI

OZAN ILGIN’I AKLAYACAK GÖRÜNTÜ VE SES KAYITLARINI GETİRDİM

***

Bütün bunlar olurken, uluslararası alanda savunma ve danışmanlık hizmetleri veren bir kuruluş olan War and Defense Administration Company- WADAC, Başkan Papazoğlu’nun himayesinde giderek güçleniyordu. Görev tanımında SSOK için mühimmat ve savaş teknolojileri üretmek olsa da eli silah tutan insanların akın akın katıldığı bir birlik haline geliyordu.

Yeni çıkartılan bir Belediyeler Kanunu Hükmünde Kararname -BKHK ile polis kuvvetlerinin gece mesaisini hafifletmek amacıyla silahlı bir birlik daha kurulduğu duyuruldu. Belediyeyi Ekstra Koruyacak Cahitler Harekâtı- BEKCHİ ismi verilen bu birliğe katılanların çoğunun sağ elinde, WADAC’a katılanlar gibi akrep dövmesi vardı. 

Aklıma hemen, Başkan’ın kazandığı ilk seçimler sonrası Bel-Bil Kulesi’nde yakaladığım sağ eli akrep dövmeli adam geldi. Siber Can’la yaptığımız ufak bir internet sörfü sonrası Başkan’a suikast yapacakmış gibi rol kesip pardösüsünün altında Uzi’yle kendini bana yakalatan adamın yeni kurulan BEKCHİ birliğinde yönetici pozisyonunda olduğunu öğrendik. Meğer Başkan o basın toplantısına güçlü kadın halimle değil de cılız halimle gelmemi isterken ve o adam kör gözüne parmağım bir şekilde casus ya da tetikçi tipiyle orada boy gösterirken, yedinci kattan atlayıp onu tutuklayacağımı önceden tahmin etmişti. Bir Osteogenesis Imperfecta hastasıyken, çeşitli kimyasallarla süper güçlü kadına çevirttiği ben ve Çakır’la gazetecilere şov yapmıştı.

Hayri Kozak amirime “Eli akrep dövmeli adamı buldum,” dediğimde “Her akrep dövmeliyi içeri mi tıkacaksın? Mafya babası Nuri Körleğene’nin adamları arasında çok yaygın bir dövme,” diye cevap verecekti bana. “Evet yaygın ama sağ elinde akrep dövmesi olanlar bu aralar akın akın WADAC’a ve onun bir kolu olan BEKCHİ birliğine yazılıyorlar,” dediğimde ise “Bundan sonra bu başkana milim güvenmem haberiniz olsun gençler,” diye cevap verecekti.

***

Neler olup bittiğini kimse anlayamadan, 8 Haziran seçimlerinden sonra eyalet-şehir birbirine girdi.

22 Temmuz 2015  Xuruch semtinde Zobani’deki Muriyelilere yardım götürmek için toplanan sosyalist gençlerden 33’ü, gruba yapılan intihar saldırısında öldü. Saldırıyı Parayla İş Yapan Tetikçiler- PIŞYT üstlendi.

8 Eylül’de SEVAP eyalet vekili  Merciful Thinneck liderliğinde, eyalet-şehrin çok tirajlı gazetelerinden biri olan Liberty gazetesinin binası basıldı.

12 Ekim’de Sultanat Tren Garı önündeki barış mitingine bombalı saldırı yapıldı. Sonradan ‘Sultanat Garı Katliamı’ olarak adlandırılacak olayda 102 kişi öldü. Saldırıyı yine PIŞYT üstlendi.

***

N3FR3T

Senin kınından çekilmiş kılıcından bile güçlüdür benim kalemim

Nohut oda bakla sofa yaşarım olmasa da halı kilimim

Sen ki yedi kat göğün üstüne yükselen saraylara alışacaksın

Soğuk zindanlara düşünce yalvarıp yakarıp kaçmaya çalışacaksın

Hani evlerinde zor tuttuğun yüzdeyi sokaklara salsana

Geleceğimizi çaldın inancımızı ve umudumuzu da çalsana

Ben kadınım kadın nadasa bırakamazsın beni değilim senin tarlan

Deve yüküyle KDV koyup alıp satamazsın beni kârlan

***

“Teknoloji gelişti de insanlar gelişemedi. Ben ‘kral çıplak’ diyorum siz donu var ya diyorsunuz! E oldu olacak sikini daşşağını sallayarak gezsin yahu!”

Sinirimden düşündüklerimi sesli söylerken sağa sola saldırıyordum. Delirmek üzereydim. Başım beladaydı. Nereden baksan tutarsızlık, nereden baksan tüm yaşananlar ahmakçaydı. Ama kuklalar iplerini tutanlar ne derse onu söylemeye mahkumdu. Kukla olmayanlara ise söz hakkı verilmiyordu. Yapılacak hiçbir şey yoktu.

Herhangi bir TV dizisinde, kötü işlerden para kazanan kötü adam, politikaya atılacağını, seneye valiliğe adaylığını koyacağını söylüyordu. Biz de sanıyorduk ki bu kötü işlerden para kazanan adamlar sadece filmlerde valiliklere filan aday oluyorlardı. Aslında gerçekte de bu kötü işlerden para kazanan kötü adamlar en büyük işlere aday oluyorlardı. Çünkü kötü işlerden para kazanan kötü adamlar biliyorlardı ki büyük işlerde büyük paralar dönüyordu. Büyük paraların döndüğü yerdeki paralara kara para deniyordu. Kara parayı aklamak için milyarlarca simit satamazdınız. O yüzden geceliği yüz bin lira olan oteller zinciri açardınız ve bizim gibi salak insanları o otellere o paraları verip gelenler olduğuna inandırırdınız. Fakirin aklının hayalinin almadığı için telaffuz edemediği, zengininse sadece banka hesabında rakamlardan ibaret gördüğü o milyon dolarlarını böylece tertemiz yapardınız.

***

Suçlarımdan aklanmamı asla istemeyen Solomon Sert’in tek derdi saklandığım yerde beni bularak sonsuza kadar hapsetmekti. Elinden geleni ardına koymadı. Kaçak bir fareyi deliğinden çıkarmak için kapana ne kadar büyüklükte bir peynir koyması gerektiğini çok iyi biliyordu.

Papazoğlu ve Solomon Sert de Kozak Hayri gibi Ramazan’ı benim infaz ettiğimi biliyorlardı fakat ispat edemiyorlardı. O yüzden çabucak çıkarılan bir başka BKHK ile vatan hainliğinden yargılanacak polislerin kaçak da olsa mahkemesinin görülmesi tertip edildi. Karara göre -ki benim mahkememden çıkacak karar belliydi- bu şekilde hüküm giymiş kaçakların tüm silahlı emniyet birimleri tarafından görüldükleri yerde sorgusuz sualsiz vurulabilmeleri için emir verilecekti.

Solomon Sert, sanıksız mahkeme olmasın diye anneannem Cilmaya’yı bana yardım ve yataklık etmekten gözaltına aldırdı. Cilmaya, ben ortaya çıkayım ya da çıkmayayım, yıllar önce emekli olmasına rağmen aktif görevdeymiş gibi bana isnat edilen tüm suçlardan yargılanacaktı. Mahkeme günü belirlenmiş ve medya aracılığıyla tüm eyalet-şehre duyurulmuştu.

Mahkemenin tek amacı vardı. Papazoğlu da Sert de biliyorlardı ki, ya Cilmaya’mı haksız bir mahkemeye kurban edecektim ya da ortaya çıkıp o haksız mahkemedeki tüm suçlamaları kabul edip kendimi feda edecektim. Mert olmam, namertlerin gözünde bir çeşit salaklık gibiydi. Kimin yaman olduğu yakında görülecekti.

Gıyabımda yargılanabilecek olmam Sultanat’ta öyle yankı uyandırmış ve sıvacının hakkımda hazırladığı tertemiz yalan olan iddianame o kadar beğenilmişti ki Cenah gazetesi yazarlarından Besim Osman Külahlı, yazın dünyasındaki kısa ismiyle B.O.K., bir köşe yazısında o sıvacının heykelinin dikilmesi gerektiğini yazmıştı.

***

Mahkeme günü gelip çattı. Sıvacı Xachary Core iddianamesini okuduktan sonra Çakır’la beraber mahkeme salonuna girdim. Bir köpeğin mahkemeye girmesi bugüne kadar görülmemiş bir şeydi ama kimsenin gıkı çıkmadı. Ne de olsa Çakır genetik olarak var olan tüyleri, dört ayağı, dik kulakları ve kuyruğuyla sadık bir dost olduğunu defalarca kanıtlamış bir köpekti. Aynı mekânda genetik olarak köpek özellikleri taşımayan ama en sadık dostumuza hakaret edercesine köpek gibi yaltaklanan iki ayaklılar vardı ki, onlar köpekliğin de insanlığın da yüz karasıydılar.

Mahkemede sanık koltuğunda oturan Cilmaya, beni görür görmez elleri kelepçeli olmasına rağmen koşup sarılmak istedi. İki yanındaki polisler kadıncağıza engel oldu. Eyalet Kadısı’nın karşısında dimdik durup Dedektif Tilda’nın getirdiği ses ve görüntü kayıtlarını sıvacılık makamına sundum. Görüntüde Baramoviç ve Ramazan’ın süperyattaki kameralardan alınmış konuşmaları vardı.

“Ozan bu işe uyanmadan 60 milyon avroyu bir an önce Vuvuzuellalılara aktaralım. Uyanırsa vatana ihanetten tutuklama işi gümbürtüye gider,” diyordu Ramazan.

Kasetteki konuşmalar o kadar net ve su götürmezdi ki tutuksuz yargılanmak üzere salıverileceğimi biliyordum. Salondakiler ağızları bir karış açık kasetteki görüntüleri izlerken, Çakır’a Cilmaya’nın kelepçelerini ısırmasını işaret ettim. Çakır sevinçten Cilmaya’nın üzerine atlarken ben de anneanneme sarıldım. Mahkemeyi terk etmeden önce Kadı’ya döndüm.

“Berat ettiğimi bildiren evraka göreve iade yazımı da eklemeyi unutmazsınız herhalde.”

***

Ben özgürdüm ama şehrim tutsaktı. Cilmaya ve ben salıverildikten sonra 2 Kasım tarihinde tekrar edilen eyalet vekilleri seçiminde istediği 300 eyalet vekilini alan Papazoğlu sonunda sükûnete kavuştu. O sükûnete kavuşsun diye bir sürü can toprağa kavuşmak zorunda kalmıştı. 

Fakat Papazoğlu, seçimlerden beş gün önce yani 27 Ekim’de, beraber yürüdük biz bu yollarda diye şarkılar söylediği ve ‘Ne istediniz de vermedik?’ diyerek isyan ettiği Quiri cemaati için, “Quiri bir terör örgütüdür!” diyecekti.

Bunun üzerine bir eyalet bakanı, “Ay ne varmış Quiri’de? Elimizin Quiri! Ahahhahaah!” diye tivit attı.

Bu topluluk, güzelim Sultçe dilimizde artık Quiri Terör Örgütü veya kısaca QUİRTÖ olarak anılacaktı. Yıllarca dayanak olarak kullanıldıktan sonra suçlu ilan edilmiş bu oluşuma gönül vermiş sıvacılardan birisinin, benim iddianamemi hazırlayan heykeli dikilesi adam Xachary Core olduğunu bilmek tabii ki beni hiç şaşırtmayacaktı.

***

N3FR3T

Artık vere vere kalmadı bende nabza göre şerbet

Ağladın ettin ama en son kandırıldık dedin ey halkım beni affet

Bekleme benden sana en ufak kırıntı şeklinde bile merhamet

Çünkü tek yaptığın etmek kendin gibi olmayan herkesten nefret

***

Tekrarlanan seçimlerden 26 gün sonra 28 Kasım’da Hatai ve Edene eyalet-şehirlerinde sıvacılar tarafından durdurulan Sultanat İstihbarat Ajansı (SIA)’na ait tırlarla ilgili haberi yapan gazeteci Johnny Yesterday gözaltına alındı.

Buradan anlaşılıyordu ki, hiçbir ‘gerçek’ cezasız kalmayacaktı.

Anthony Horowitz’in en büyük korkusu bir kitabı bitiremeden ölmekmiş. O yüzden katilin kim olduğunu açıklayan özetini, sadece karısının bildiği, kütüphanesinin özel bir yerinde saklarmış.

“Eğer ölüverirsem bir yazara verip romanın sonunu yazdırırlar da roman yarım kalmaz,” diye açıklıyor, pandemi dönemi sosyal medya sohbetlerinden birinde. “İşte bu korkumu Saksağan Cinayetleri’ndeki yazar Alan Convey’e verdim,” diye ekliyor.

Alan Convey dedektif romanları yazıyor. Dedektifinin adı Atticus Pünd. Doğrusunu söyemek gerekirse ben Atticus Pünd adını çok sevdim. Öyle her isim, hele kitap kahramanlarının ismi benim hiç aklımda kalmaz fakat Atticus Pünd galiba biraz da ses uyumu nedeniyle dilime takıldı kaldı. Sadece akılda kalıcı değil, üstelik Hercule Poirot gibi eksantrik biri. Her iki dedektifin de adı ünlü bir kitap kahramanından alınma ve soyadları İngilizce değil, bir sığınmacı soyadı.

Anthony Horowitz, “Bence bir Kimyaptı dedektifi o toplumun dışından olmalı ve cinayeti çözünce oradan ayrılmalı,” diye açıklıyor. “O yüzden Hercule Poirot mükemmel bir Kimyaptı dedektifi.”

Hadi Atticus Pünd öyle, peki ya Susan Ryeland? Susan Ryeland da kim, demeyin. Saksağan Cinayetleri’ndeki ikinci Kimyaptı gizeminin amatör dedektifi. Yani kitabı okuduğunuzda ya da diziyi seyrettiğinizde bir taşla iki kuş vuruyorsunuz. Bir kitap fiyatına iki gizemli cinayet romanı okuyorsunuz. Biri 1950’lerde geçen ve yazarımız Alan Convey tarafından yazılmış olan dedektif Atticus Pünd’un araştırdığı cinayet(ler) hikâyesi, diğeri de günümüzde geçen ve Alan Convey’in ölümünü araştıran amatör dedektifin hikâyesi.

Evet, yanlış okumadınız. Kendisini tanıyanlar tarafından gayet itici bulunan ama okuyucuları tarafından çok sevilen, bu çok satan yazar Alan Convey, Saksağan Cinayetleri’nin hemen başında bir cinayete kurban gider. Üstüne üstlük yeni tamamladığı kitabının son bölüm de kayıplara karışmıştır. Katilin açıklandığı, bütün düğümlerin çözüldüğü son bölümü olmayan bir Kimyaptı romanı ne işe yarar? İşte o yüzden editörümüz Susan Ryeland son bölümün nerede olduğunu araştırırken, ister istemez senelerdir kitaplarının editörlüğünü yaptığı ama hiç geçinemediği yazar Alan Convey’in katilini ararken bulur kendini. Ustaca iç içe geçmiş bu iki cinayet gizeminin çözümü birbirine bağlıdır ve ikisini de okuyucunun/seyircinin gözleri önüne serilmesi Susan Ryeland’in amatör dedektiflik performansına bağlıdır. Tabii Atticus Pünd’un da yardımıyla.

Anthony Horowitz’i çocuk kitaplarından tanırım. Sevdiğim çocuk romanı yazarları arasında olduğunu söyleyemem fakat Saksağan Cinayetleri dizisini izledikten sonra hemen serinin ikinci kitabı Moonflowers Murders’a başladım. Ve çok beğendim. İkinci kitap da filme çekilecekmiş ama sanırım 2023 yılını beklemek zorundaymışız çünkü amatör dedektifimiz Susan Ryeland rolünü oylayan Lesley Manwille’in şu günlerde çevirdiği başka bir filmi bitirmesi gerekiyormuş.

Evet, bu bir whodunnit- kimyaptı gizemi. Fakat okuyucu resmen, bir roman parasına iki roman okuyorak iki kat zevk alıyor, eğleniyor, kafasını çalıştırıyor, bir değil iki ayrı dünyada yaşıyor. Seyircinin kazancına daha gelmedim bile. Anthony Horowitz, “Ortada o kadar çok Kimyaptı romanı var ki benim yazdığım farklı olsun istedim,” diyor. Bence türünde örnek alınıp ayrıca değerlendirilecek kadar farklı olmuş. İyi ki bir dostum tavsiye etti de dizisini seyrettim. Yoksa dediğim gibi, Anthony Horowitz benim sevdiğim türde çocuk romanları yazmadığı için tamamen es geçecektim.  

“Tam bir yıl sürdü bütün kitabın planını yapmak,” diyor Anthony Horowitz. “Tüm planı hazırladıktan sonra yazmaya başladım. Eğer şimdiye kadar yazılanlar gibi yazsaydım, işte bir amatör dedektif ve onun aklı biraz kısa yardımcısı olacaktı falan. Şablon bu. Ben sadece bununla yetinmek istemedim.” 

Anthony Horowitz gerçekten de öyle yapmış: Atticus Pünd’un macerasında yine aynı şablonu kullanmış ama Susan Ryeland’ınkinde amatör dedektif tek başına çalışıyor. Tabii bu şablona bir de beceriksiz ve ilgisiz resmi polisleri eklememiz lazım. Her iki macerada da bu özellik kullanılmış.

Gerçekten de kendine özgü ve türünde ilk. Gizem içinde gizem var ve bu gizemler birbirine bağlı. Bu bağ romanda başka, dizide başka bir yöntemle okuyucuya/izleyiciye yansıtılmış. Romanda ayrı ayrı anlatılan iki hikaye, dizide ustaca, ilmek ilmek iç içe geçirilmiş. Bunaltmadan, kafa karışıklığı yaratmadan, tereyağından kıl çeker gibi ve de mükemmel bir sinema diliyle seyirciye aktarılmış. Dizinin senaryosunu da yazan Anthony Horowitz, uzun yıllardır çalıştığı dizi film sektöründeki yeteneğini ve deneyimini burada tam anlamıyla konuşturmuş.

Senaryoyu yazmak Horowitz’in tam iki yılını almış. Agatha Christie’nin Poirot, Yaz Ortası Cinayetleri, Foyle’un Savaşı gibi dizilerin de senaryo yazarlığını yapan Horowitz, kendi romanı Saksağan Cinayetleri’ni televizyona uyarlarken belli başlı dört değişiklik yapmış.

Dizide iki cinayet gizemi var. Birinde kahramanlar 1950’lerin kıyafetleri, dili ve solgun renkleriyle İngiltere’de hayali bir köyün malikanesinde, pubında, yeşil alanlarında, tozlu yollarında eski model arabalarla gezinirken; diğerinde özel okulları, içi modern dışı tarihi evleri, yüzyıllık ağaçlı parkları ve modern metro duraklarıyla göz dolduran bir Londra ile bir başka tipik İngiliz köyü arasında mekik dokuyorlar. Fakat bu iki gizem hikâyesi tamamen iç içe geçmiş durumda. Tek farkla: Kitapta 1950’lerde olanlar geniş yer tutarken, dizide günümüzde olanlar öne çıkıyor ve esas olay olarak sunuluyor. Senaryoda ustalaşmış Horowitz, bir hikaye okuyucuya nasıl anlatılır, seyirciye nasıl anlatılır iyi biliyor.

İkinci fark, roman kadın amatör dedektifimiz Susan Ryeland’ın perspektifinden birinci tekil şahıs kullanılarak anlatılmasına rağmen dizide bazı roller genişletilmiş ve o kahramanların da bakış açısı verilmiş. Örneğin, günümüzde geçen hikâyede öldürülen yazar Alan Conway, her bölümde karşımıza çıkarak kendisinin değişik bir yönünü bize gösterirken, editör ve aynı zamanda amatör dedektifimiz Susan Ryeland’ın sevgilisi de dizide daha geniş bir yer tutuyor ve bakış açısını seyirciye aktarıyor. Yani kitapta olduğu gibi sadece Susan’ın bakış açısıyla sınırlanmıyor seyirci. Bu da sinema dilinin rahatça kullanılmasına ve belki yazarın bile ummadığı bir zenginleşmeye yardım ediyor.

Sinemanın bir avantajını daha kullanmış Horowitz kitabını TV’ye uyarlarken: Pek sevilmeyen yazar Alan Conwey, etrafındaki bazı insanları romanlarına yerleştirerek eğlenen birisi. Tabii bu kişiler romanda tek tek ortaya çıkıyorlar. 1950’lerde geçen ve Alan Conway’in yazdığı dedektif romanında ortaya çıkan aktörler, aynı şekilde günümüzde geçen hikayedeki rolleri de oynuyorlar.  Bu da, gizem bağının yanı sıra, başka bir enteresan bağ daha kuruyor iki kimyaptı hikâyesinde.

Dizinin ilginçliği bu kadarla kalmıyor: İç içe geçmiş bu iki hikâyenin her iki dedektifi – 50’lerdeki Atticus Pünd ve günümüzdeki Susan Ryeland – fantastik bir şekilde buluşup görüşüyorlar. Bu da kitaptan farklı olarak diziye değişik bir boyut katıyor. Seyircinin hayal gücünü Márquez’in romanlarını aratmayacak ölçüde kullanmasını sağlıyor.

Bu arada şunu da belirtmeden geçemeyeceğim. İki Sherlock Holmes romanının yanı sıra, Ian Fleming’In yayıncıları tarafından resmi James Bond yazarı seçilen ve birkaç 007 romanı yazan Horowitz, Saksağan Cinayetleri’nde de Agatha Chiristie’ye sevgilerini yolluyor. Hem de tek bir kitapta iki tane muhteşem bir rahat polisiye hikâyesi ve etiyle kemiğiyle iki tane Agatha Christie dedektifiyle: Atticus Pünd ile Poirot’yu; Susan Ryeland ile Mis Marple’ı temsil ederek. Benim gibi Kimyaptı polisiyelerini seven bir okuyucu daha ne ister?

Eğer Horowitz’in Saksağan Cinayetleri dizisinin bu kadarla yetindiğini sanıyorsanız aldanıyorsunuz. Kitap içinde kitap, bir dedektif hikayesi fiyatına iki tane – hem de en güzellerinden okumak/seyretmek yetmezmiş gibi bir de meta hikâye var içinde. Yani hikâye yazmanın hikâyesi. Bir polisiye yazarının, kitabını nasıl yazabileceği, halet-i ruhiyesinin nasıl olabileceği, karakterleri nereden alabileceği; yazar ile editörü, yayıncısı ve okuyucusu arasındaki ilişki ve saire. Diziyi izleyin derim.

BAD TIMES AT THE EL ROYALE (2018)

IMDB: 7.1

The Martian filmiyle En İyi Uyarlama Senaryo dalında Oscar adaylığı bulunan Drew Goddard’ın 2012 tarihli Cabin in the Woods’un ardından ikinci kez yönetmen koltuğunda oturduğu Bad Times at the El Royale, eski şaşaalı günleri geride kalmış, artık nadiren misafir ağırlayan El Royale isimli otelde tesadüf eseri bir araya gelen ve kendi sırları olan yedi yabancının her geçen dakika daha dallanıp budaklanan hikâyesini konu alıyor. Yönetmenlikteki maharetini ilk filminde kanıtlayan Goddard, başarılı senaryosuyla çok karakterli anlatıyı ustalıkla ekrana aktarıp ortaya son derece keyifli, her sahnesi detaylarla bezeli bir film çıkarmış.

ABD yapımı filmin başrollerinde Jeff Bridges, Jon Hamm, Dakota Johnson, Chris Hemsworth, Lewis Pullman, Cailee Spaeny, Manny Jacinto, Jim O’Heir var.

Kanada’da çekilen, otuz iki milyon dolar bütçeli film farklı bir gizem-suç denemesi. Olaylar 1960’ların Amerika’sında iki eyalet sınırının üzerine yerleşmiş, içki ruhsatını kaybedip bir anda gözden düşen büyük El Royale Oteli’nde geçiyor. Otelin tam ortasından geçen sınırın bir tarafı ‘sıcak ve gün ışığı’nın toprağı Kaliforniya, diğer tarafı ‘umutlar ve fırsatlar’ dünyası Nevada. İşte filme konu olan mekân bu iki dünyanın ortasında.

THE THING ABOUT PAM (2022)

IMDB: 7.1

8 Mart 2022’de yayınlanmaya başlayan altı bölümlük suç dizisi, gerçek bir hikâyeye dayanıyor. Başrollerde Renée Zellweger, Judy Greer, Josh Duhamel, Katy Mixon ve Glenn Fleshler var. Nurse Betty, Bridget Jones’s Diary, Chicago ve Cold Mountain filmlerindeki performansıyla tanınan, geçtiğimiz sene Judy filmindeki performansıyla En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazanan Renée Zellweger, altı yıllık aradan sonra NBC’nin yeni dizisiyle ekranlara döndü. Zellweger, Pam Hupp’a dönüşmek için epey çaba göstermiş. 2011’de yaşanan gerçek olayı araştırmaya başladıktan sonra televizyona uyarlamak için yapımcılığa soyunan sanatçı hala devam eden bir dava olduğu için çok dikkatli olduklarını söylüyor. Zellweger ayrıca hikâyenin Amerikan hukuk sistemindeki ön yargıya ışık tuttuğundan, orta yaşlı kadınların görünmezliğinden ve bunun Pam Hupp olayındaki gibi o kişi için avantaja dönüşebileceğinden söz ediyor.

Dizinin senaryosu NBC haber dergisi “Dateline” ve 201 Podcast’te araştırılan, 2011 yılında gerçekleşen Betsy Faria cinayetine dayanıyor. Oldukça sessiz, sakin gözüken Troy kasabası, Betsy Faria isimli bir kadının ölümü ile hareketlenir. Kocası Betsy Faria’yı öldürmediğini, masum olduğunu söylese de cinayet suçuyla mahkûm edilir. Ancak yapılan soruşturma Pam Hupp’ın korkunç planını ortaya çıkarır.

Dizinin ülkemizdeki yayın hakkını Digitürk’ün dijital platformu beIN CONNECT aldı.

WE OWN THIS CITY (2022)

IMDB: 7.7

We Own This City, Baltimore Sun muhabiri Justin Fenton’ın We Own This City: A True Story of Crime, Cops, and Corruption adlı gerçek olayları anlatan kitabına dayanan altı bölümlük bir Amerikan mini dizisi. Yapım David Simon ve George Pelecanos tarafından geliştirilip yazıldı ve Reinaldo Marcus Green tarafından yönetildi. Başrollerde Jon Bernthal (The Walking Dead), Josh Charles (The Good Wife), Wunmi Mosaku ve Jamie Hector (Bosch, The Wire) var. Kitabı gibi, dizi de Baltimore Polis Teşkilatı içinde Silah İzleme Görev Gücü’nün yükselişini, düşüşünü ve onu çevreleyen yolsuzluğu ayrıntılarıyla anlatıyor. Uyuşturucu yasağı ve toplu tutuklama politikalarının gerçek polis işini kaybetmek pahasına savunulduğu bir Amerikan şehrinin başına gelen yolsuzluk ve ahlaki çöküşü çarpıcı sahnelerle anlatılıyor.

25 Nisan’da HBO Max kanalında yayınlanmaya başlayan dizinin konusu kısaca şöyle; 2015 yılı Baltimore’unda vatandaşlar polis nezaretinde şüpheli koşullar altında ölen siyah bir genç adam olan Freddie Gray için adalet talep ederken şehir genelinde ayaklanmalar patlak verir. Şehirde uyuşturucu ve şiddet suçları artmış ve Baltimore, yirmi yılı aşkın bir süredir en yüksek cinayet sayısına ulaşmıştır. Gray’in ölümüyle ilgili federal bir soruşturmanın yanı sıra belediye başkanının baskısıyla karşı karşıya kalan polis amirleri, silah ve uyuşturucuyu sokaktan uzaklaştırmak için sıradan bir memur olan Çavuş Wayne Jenkins ve seçkin Silah İzleme Görev Gücü’ne başvurur.

THE DRY (2020)

IMDB: 6.7

Jane Harper’ın 2016’da yayımlanan ve çok sevilen aynı isimli romanından uyarlanan IFC Films imzalı yapımın yönetmenliğini Robert Connolly üstlenmiş. Senaryoda Connolly ve Harry Cripps’in imzasını görüyoruz. Filmin başrolünde Truva ve Chopper gibi filmlerden tanıdığımız Eric Bana var. Avustralya’da vizyona girdikten sonra olumlu yorumlarla karşılanan yapımda Rogue One: A Star Wars Story filminden aşina olduğumuz Genevieve O’Reilly, Ray Donovan’dan Keir O’Donnell ve Mission: Impossible II filminde de rol alan John Polson gibi oyuncular yer alıyor.

İç içe geçmiş iki hikâyeyi aynı anda işleyip izleyicinin merakını sonuna dek diri tutan ve sonunda çifte sürpriz yapan bir “Katil kim?” filmi The Dry. Konusu şöyle; Federal Ajan Aaron Falk, çocukluk arkadaşının cenazesine katılmak için yirmi yıl önce ayrıldığı memleketine gider. Arkadaşı intihar etmiş, öncesinde karısı ve çocuğunu öldürmüştür. Yaşananlara anlam veremeyen Aaron olayı araştırmaya karar verir. Eski bir kurban olan on yedi yaşındaki Ellie Deacon’un ölümünü de yeniden gün yüzüne çıkarır. Bu iki olayın birbiriyle bağlantılı olabileceğinden şüphelenmeye başlayan Falk, sadece arkadaşının masumiyetini değil, aynı zamanda kendi masumiyetini de kanıtlamak için çabalar.