• Dilan Hanım, öncelikle Zehirli Kalem başarınızdan ötürü sizi tebrik ediyoruz. Okurlarımız ve yarışmadaki adaylarımızın kim olduğunuzu çok merak ettiklerinden eminiz. Bize biraz kendinizden bahseder misiniz?

Çok teşekkür ederim inceliğiniz için. Bahsedeyim kendimden: İstanbul’da doğdum, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesinde Türk Dili ve Edebiyatı alanında lisans eğitimini tamamladıktan sonra Marmara Üniversitesinde Yeni Türk Edebiyatı alanında yüksek lisans ve doktora yaptım. Uzun yıllar edebiyat öğretmeni olarak çalıştım, şu an müdür yardımcılığı görevini yürütüyorum. Kendimi farklı kültürleri bir arada ele almayı, çoğulculuğu önceleyen biri olarak tanımlıyorum. Bu yazınsal anlamda da böyle; farklı türde metinleri; polisiyeyi, bilimkurguyu, fantastik edebiyat örneklerini vs. art arda okumayı yahut toplumda eşine az rastlanır öykü/roman karakterlerini keşfetmeyi oldukça seviyorum.

• Yazmaya ne zaman başladınız? Daha önce polisiye türünde yazmış mıydınız?

Mesleğim dolayısıyla yazı ile tanışıklığım uzun bir geçmişe dayanıyor lakin burada söz konusu olan bildiri ve makaleler gibi akademik metinler. Kurmaca adına ise önceden de kaleme aldığım denemeler vardı ancak bu güne değin yazdıklarımı paylaşma kararlılığını gösterememiştim. Akademik eğitim ise, iyi örneğin okur karşısına çıkarılması gerektiği noktasında biraz törpülüyor insanı. Bununla birlikte polisiye türünde herhangi bir metin yazmamıştım. Şeytan Tuzağı bu anlamda benim için bir ilk.

• Zehirli Kalem’e katılmak fikri nasıl gelişti?

Tam anlamıyla bir anda gelişti. Yarışma duyurusunu okuduğum gibi, polisiye bir öykü kaleme alsam nasıl olur diye düşündüm ve kendimi ikna edince çalışmaya başladım.

• Zehirli Kalem ödülünü kazandığınızı duyduğunuzda ne hissettiniz?

Şaşırdım, oldukça hem de. Öykünün kendimce nitelikli olduğunun farkındaydım ancak itiraf edeyim ki Zehirli Kalem ödülü benim için çok sevindirici bir sürpriz oldu.

• Zehirli Kalem Öykü Yarışması seçici kurullarında daha önce görev almıştım. Öykülerin ne kadar titizlikle değerlendirildiğini, pek çok kıstasın göz önünde bulundurulduğunu iyi biliyorum. Ancak bu sene görev almadığımdan öykülere vakıf değildim. Sizin öykünüzü okuduğumda daha ilk paragrafta içimden şunu söyledim: “Kesinlikle çok farklı bir üslup.”

Şeytan Tuzağı adlı öykünüzü yazarken nerelerden esinlendiğinizi ya da beslendiğinizi anlatır mısınız?

Şeytan Tuzağı, ezoterik ögelerin kendini hissettirdiği bir öykü. Uzun zamandır ezoterizm üzerine okuma yapıyorum; okült inanışlar, ritüeller, mitler hayata dair realist bir duyuşa sahip olmayı öncelesem de anlatı zenginliği açısından her daim dikkatimi çekmiştir. Özellikle Erik Hornung’un Ezoterik Mısır adlı eseri beni bu anlamda çok etkiledi. Fakat asıl üstadım elbette ki Mircea Eliade, onun Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi, Okült, Büyücülük ve Kültürel Modalar, Babil Simyası ve Kozmolojisi gibi eserleri bana kalırsa kendi alanının başyapıtları. Yine Christopher Dell’in Okült, Cadılık ve Büyü’sü de bu doğrultuda sayabileceğim çalışmalar arasında. Edebî üretimlere baktığımızda batıl inançların topluma etkisini Türk yazınında işleyen en çarpıcı yazarın Hüseyin Rahmi Gürpınar olduğunu düşünüyorum, beslendiğim kaynaklar arasında rahatlıkla sayabilirim. Gürpınar’ın özellikle kendimi bulduğum yönü üslubundaki mizahi ton, bunun özgün bir yansımasını da son yıllarda İhsan Oktay Anar’ın metinlerinde görmüştük.

• Öykünüzle oldukça eski bir döneme yolculuk yapıyoruz. Bu oldukça cesur bir zaman seçimi, bu dönemi seçmenizin belli bir sebebi var mı?

Şeytan Tuzağı, Osmanlı İmparatorluğu’nun son yüzyılında geçiyor, 1322 teşrinievvelinde. Miladi 1906 yılına yani II. Abdülhamit Dönemi’ne tarihleniyor. Biz modern Türk edebiyatı üzerine çalışan araştırmacılarda Tanzimat’tan Servet-i Fünûn sonrasına uzanan çizginin yeni edebiyatın doğuşu ve gelişimini kapsayışı açısından önemli bir yeri vardır; zannediyorum ben de hâkim olduğum bir süreci odağa almak istedim.

• Şahsi görüşüm tek hikâyede kalamayacak kadar orijinal bir karakter kurguladığınız yönünde olduğu için merak ediyorum, ilerleyen zamanda başka bir Dikran Efendi macerası okur muyuz?

Teşekkür ederim, Dikran Efendi adına bunu bir iltifat kabul ediyorum ve evet, onu tasarladığımdan beri ben de bir yolculuğun başında olduğumu hissediyorum. Bugünlerde bir roman üzerine çalışıyorum. Umuyorum ki ilerleyen dönemlerde Dikran Efendi’nin çözmesi gereken düğümlerin sayısı artacak.

• Roman çalışmanızdan bahsettiniz ancak ben yine de sormak istiyorum: Öykü yazarlığında ilerlemek mi yoksa romanla okurun karşısına çıkmak mı istersiniz? İki tür hakkındaki görüşlerinizi öğrenebilir miyiz?

Aslında bu daha ziyade ilhamın ve metne hazırlık araştırmalarının süreci nasıl şekillendirdiği ile ilgili. Aklımda birkaç hikâye fikri de var, hatta bir tanesini şu an yazıyorum, üstte belirttiğim gibi roman fikri de. Görünen o ki iki kalemde de denemeler yapacağım. Türleri değerlendirecek olursam da bilindiği üzere roman bir ayrıntı sanatı, öyküde maharet tam tersine kısaltabilme, fazlalıkları atabilmede kendini gösteriyor. İki türün de biricik olduğunu düşünüyorum bu açıdan.

• Polisiye yazarken kendinizi en çok hangi türe yakın hissediyorsunuz? Katil kim türüne mi yoksa noir ve gerilim türlerine mi? Yerli polisiye edebiyatı hakkındaki görüşlerinizi öğrenebilir miyiz?

Öyküm ve bundan sonraki tasarılarım beni “soft-boiled” diye nitelendirilen tatlı-sert polisiyeye yönlendirecek gibi hissediyorum. Okuru baştan sona dehşete sürükleyen bir gerilim metni yazmaktan ziyade arada espriler yapabileceğim, mizahi unsurları da rahatlıkla kullanabileceğim metinler oluşturmak bana daha uygun. Neticede yazarken de günlük hayatımızdan topladıklarımızı harmanlıyoruz ve mizah benim için bir nevi dünyayı anlamlandırma yöntemi. Yerli polisiye edebiyatı hususuna gelirsek bizim coğrafyada polisiye metinler denildiğinde hâlâ Agatha Christie, Jean-Christophe Grange, Trevanian gibi Batılı isimler akla geliyor. Oysaki Türk yazınında da Ahmet Midhat Efendi’den beri süregelen bir gelenek var. Şimdilerde Koç Üniversitesi Yayınlarının tefrikada kalmış eserleri günümüz okuruyla buluşturmak adına yaptığı çalışmalar sonucu basılan Ziya imzalı yazara ait Kesik Baş Cinayeti ve Selim Nüzhet Gerçek’in yazdığı Meçhul Kuvvetlere Kurban gibi romanlara baktığımızda erken dönemde de polisiyeye ilgi duyulduğunu görüyoruz. Yine Hüseyin Rahmi’nin Kesik Baş, Ben Deli Miyim?, Ölüler Yaşıyorlar Mı? gibi eserlerinde de polisiye izlerini seçebiliyoruz. Server Bedii müstear adıyla Peyami Safa’nın oluşturduğu metinlerden ve Ebusüreyya Sami’nin Amanvermez Avni serisinden bahsetmeye gerek dahi yok sanıyorum. Hatta klasik bir romancı olan Halide Edib Adıvar’ın dahi Yolpalas Cinayeti ile türe göz kırptığını görebiliyoruz. Böyle olunca daha modernleşme süreciyle beraber yazarlarımızca ilgi duyulan bir türün yerli köklerinin okuyucular tarafından keşfedilmesini gerekli buluyorum.

• Size esin veren yazarlar ya da kitaplar var mı? En çok hangi türde okuma yapıyorsunuz?

Akademik anlamda daha ziyade realizm üzerine çalışsam da edebî metinlere yaklaşımım farklılaşabiliyor. Daha çok mitolojik ve fantastik yapıtlara ilgi duyuyorum, yine başta Kitâb-ı Mukaddes’te geçenler olmak dinî anlatılar da dikkatimi fazlasıyla çekiyor. Bana ilham veren isimlerin başında yukarıda da belirttiğim gibi İhsan Oktay Anar ve Hüseyin Rahmi Gürpınar gelmekle birlikte Orhan Pamuk’un da bilhassa Benim Adım Kırmızı ile doğan etkisi yadsınamaz. Son olarak Türk okurunca çok tanınmayan bir ismin, bir tiyatro ve mizah yazarı olan Hagop Baronyan’ın da adını anmak isterim. Bugünlerde ise Türk edebiyatı adına Arlin Çiçekçi, Mehmet Berk Yaltırık ve Eyüp Aygün Tayşir’in dikkat çekici işler yaptıklarını düşünüyorum. Dünya edebiyatından da J. R. R. Tolkien, Gabriel Garcia Marquez, Umberto Eco ve Isaac Asimov en sık okuduğum yazarlar arasında.

• Bu keyifli ve aydınlatıcı sohbet için teşekkür ederiz. Umarım Dilan Yamaç imzasını daha birçok eserin altında görme şansımız olur. Yolunuz açık ve her daim aydınlık olsun.

Bana kendimi ifade etme fırsatı verdiğiniz için ve güzel dilekleriniz için ben teşekkür ederim. Sevgilerle…

Öncelikle tüm Dedektif Dergi yazarları ve okurları adına sizi Ölümle Hesaplaşma romanınıza verilen Kristal Kelepçe Teşvik Ödülü için kutluyorum. İsminize aşina olmayan okurlarımız için kendinizi tanıtmanızı rica ederim.

Çok teşekkür ederim. İsmim Muhammed Selman Anasal. 1991 Ayancık doğumluyum, evliyim, memleketim Kastamonu’da ailemle yaşıyorum. Neredeyse altı yaşına girecek tatlı mı tatlı bir oğlumuz var. Bir kamu kurumunda çalışıyorum. Mümkün olduğunca ailemi ve işimi ihmal etmeden tüm boş vakitlerimi yazmaya ayırıyorum.

Yazarlık çocukluk hayalimdi. İlköğretim dördüncü sınıfta Thomas Brezina kitaplarıyla tanışmış ve bir eğitim döneminde yazarın kırktan fazla kitabını tabiri caizse yalayıp yutmuştum. Karar vermiştim, kesinlikle yazar olacaktım. O dönemde kendi çapımda kısa öyküler yazmaya başladım ama hiçbiri çocukça heveslerin ötesine geçemedi. Büyüdükçe araya daha büyük telaşlar girdi. Otuz yaşımı devirdiğimde bir baktım ömür geçip gidiyor, bense yerimde saymaya devam ediyorum. Hep ‘bir gün yazar olacağım’ dememe rağmen o gün bir türlü gelmiyor. Böyle beklemeye devam edersem geleceği de yok. Çalışmam gereken bir işim, ilgilenmem gereken ailem, çocuğum var ama bunlar zaten her zaman olacak. Artık bunları kendime bahane etmemem gerektiğini o zaman anladım ve işten, ailemden arta kalan tüm boş vaktimi yazmaya adadım ve başardım. Yakında beşinci romanım basılacak ve altıncı romanımın üzerinde çalışmaya başladım. Hatta yedinci romanımın taslağı bile hazır. Ufaktan araştırmaları yapmaya çalışıyorum.

Ölümle Hesaplaşma romanından biraz bahseder misiniz? Polisiye alt türü nedir? Karakterler nasıl doğdu? Kurguyu nasıl planladınız? Yazma süreciniz nasıl ilerledi? Mekân olarak neden Ankara’yı seçtiniz?

Ölümle Hesaplaşma’yı çok sıkıntılı bir dönemimde yazdım. Bu yüzden yeri bende hep ayrı olacak. Küçüklüğümde geçirdiğim menenjit sonucunda işitme duyumu tamamen kaybettim ben. İşitme implantı ile duyuyorum ve o sıralarda kafamın içindeki implant arızalanmıştı ve yeniden ameliyat olmam gerekiyordu. Bu ameliyatın başarısız olma ihtimali de vardı ama başka da çarem yoktu. Zaten yedi yaşımdan beri sürekli gidip geldiğim Ankara’ya tekrar gidip hastaneye yatmak zorunda kaldım. Bu hastaneye yatış, gidiş geliş sürecinde romanın küçük çaplı bir taslağını oluşturmuştum. Bildiğim yerleri bile tekrar tekrar gidip gezdim, dolaştım. Karakterleri de oluşturunca yazmaya başladım. Yaklaşık altı ayda tamamladım. Yeni romanımın sadece üçte birini altı ayda yazdığımı düşününce hâlâ bu süreye şaşırıyorum. Çok detaylı taslak çalışmalarını sevmem doğrusu ama baş karakter hakkında kitaptan daha detaylı bir kimlik oluşturmaya çalışıyorum her zaman. Tür olarak ben her zaman kara-kurgu olarak baktım ama elbette yazdıkça başka yönlere evirilmiş olabilir.

Romandan ayrı tutarak ana karakteriniz hakkında sormak istediklerim var. Ölümle Hesaplaşma’yı okurken baş karakter Sinan Aydın’a tabiri caizse ayar oldum. Romanın başında kendi yaşamında doğru adımlar atamayan bir adamın güvenilir anlatıcılığından şüphe ettiysem de metin ilerledikçe okur olarak ona inandım. Karakter olayları anlatırken, okurla konuşurken kendine ve bize karşı oldukça dürüst davrandı. Sinan karakteriyle siz nerede ve nasıl tanıştınız? Romanın yazımı sırasında kurguya uydu mu yoksa ara sıra asilik, yaramazlık etti mi? Sinan bunca yaşanandan sonra akıllanır mı?

Kitaplardaki ve filmlerdeki mükemmel karakterler bana samimi gelmiyor. En iyimizin bile birtakım zaafları, hırsları oluyor. Böyle bir çağda sütten çıkmış ak kaşığı andıran bir baş karakter yaratamazdım. Daha farklı bir şey olmalıydı. Otuz üç yıllık ömrümde öyle insanlar görmüştüm ki her birinden ayrı bir suç romanı çıkar. Ben de küçüklüğümden beri etrafımı ve insanları incelemeyi severim. Sinan muhtemelen bu karakterlerin karışımı bir şey oldu. Küçücük şehirde uyuşturucu bulup kullananları, kaçak kumarhane işletenleri, bu şahısların sabah olunca polisle merhabalaştığını daha lise çağlarında gördüm.

Sinan da oldukça değişik bir tip aslında. Eşini aldatan, hatta eşini aldattığı sevgilisini bile aldatan biri. Kimi zaman pişmanlık duyup vicdan meselesi yapsa da olduğu kişi olmaktan vazgeçmeyecek bir adam. Kendi deyişiyle ikiyüzlü pisliğin teki. Ama yazım aşamasında çok uysaldı, bana hiç sorun çıkarmadı. Ama değişip akıllanır mı? Hiç sanmıyorum. Kitabı sonu belli olmayan bir noktada bitirdim. Acaba Serpil, Sinan’a bir şans daha verir mi? Yoksa boşanırlar mı? Sinan akıllanır mı? Yoksa aynı zampara karakterine devam mı eder? Bu soruların cevaplarını okuyucuya bıraktım ve okuyanların da Sinan’ı en iyi şekilde tanıdığına eminim.

Peki diğer romanlarınızdaki ana karakterler kimler? Bildiğim kadarıyla İntikam Yolcusu ve Piskoposun Tetikçisi bir seri ve baş karakter Tuncay iki romanda da karşımıza çıkıyor. Başkomiser Tuncay Sert’in maceraları devam edecek mi?

Evet, iki romanımın baş karakteri Başkomiser Tuncay Sert. Adı gibi sert bir mizaca sahip hafif göbekli ortalama bir orta yaşlı. Yıllar önce sokak ortasında bir çete hesaplaşmasının içine düşen kızı öldürülmüş. O günden sonra ruhsal olarak tamamen çökmüş. Yıllarca bu katilleri kovalasa da muhatapları adaleti bile satın almışlar ve Tuncay’ın her girişimi başarısız olmuş. Sonunda hayat arkadaşı da bu tavırlarına katlanamayıp terk etmiş. O günden beri alkolik. Gündüz küçük bir şehirde nadir de olsa işlenen cinayetleri çözerken geceleri el altından kendi soruşturmasını yürütüyor. Ne yazık ki Tuncay’ın macerası İntikam Yolcusu ile sona erdi.

Seri kitaplar yazmak yerine her kitapta farklı bir kişilik yaratmayı hedefliyorum. Mesela yakında çıkacak romanımın baş karakteri Eylül isimli bir tuhafiyeci. Tuhafiyeci dediğime bakmayın. Köylü kızı olarak doğdu, hayat kadını olarak feleğin çemberinden geçti ve tuhafiyeci olarak yaşamını sürdürürken birden acı dolu geçmişi karşısına çıktı. Bu karşılaşmada kendi hayatını kurtarabilmek için çekmediği çile kalmadığını, hatta katil olduğunu anımsadı ve ona tüm bunları yaşatanların şatafatlı hayatını görünce bir şeyler yapması gerektiğine karar verdi.

‘Kanlı Sırlar’, ‘İntikam Yolcusu’, ‘Piskoposun Tetikçisi’ ve son olarak ‘Ölümle Hesaplaşma’ romanlarıyla Türk polisiye edebiyata eser vermeye devam ediyorsunuz. Genç ve üretken yazarların varlığı bizi çok mutlu ediyor. Bu dört romanın yazımdan rafa çıkışına kadar yaşadığınız güçlükler nelerdi? Yayınevi ve satış deneyimlerinizi bizimle paylaşırsanız seviniriz.

Kanlı Sırlar daha çok kendim için yazdığım kısacık bir kitap. Hiç düşünmeden doğrudan yayıncılık şeklinde çalışan bir yayıneviyle anlaştım ve hâlâ orada satışı devam ediyor. Onun dışında iki ayrı yayıneviyle çalıştım ve şimdi üçüncü yayınevimle anlaştık. Artık bir aksilik çıkmayacağını düşünüyorum. Yani sonunda benim için doğru yayınevini bulduğumu sanıyorum. Tanrının Unuttuğu Günahlar isimli yeni romanım yakında bu yayınevi tarafından basılacak.

Ülkemizde yeni bir yazarın yayınevlerine kendini kabul ettirebilmesi gerçekten çok zor. Çoğu zaman buldukları yayınevi sadece kendi çıkarını düşünen ticari zekalar! oluyor ve sonunda olan da yazara oluyor. Ama onlara sorsak melektirler. Oysa yayınevi hiç adı duyulmamış bir kurum da olsa, yazarı iyiyse ve yazarlarına gerekli özeni gösterirse her iki taraf da kazanacak.

Türk polisiye edebiyatı hakkındaki görüşlerinizi öğrenmek isterim. Dünya edebiyatı içinde sizce hak ettiğimiz yerde miyiz? Genç yazarlara, görünür olmaları için yeterince imkân sunulduğunu düşünüyor musunuz?

Hak ettiğimiz yerin kıyısından bile geçemiyoruz maalesef. İnsanlara ülkemizin polisiye yazarlarını sorsak bir, en iyimser ihtimalle iki yazarı işaret eder. Mümkün olduğunca yerli yazarlarımızı okumaya çalışıyorum ve gerçekten mükemmel ötesi eserler çıkıyor karşıma. Ölümle Hesaplaşma’yı Kristal Kelepçe için gönderdiğimde diğer romanların bazılarını da okumuştum ve ilk düşüncem hiç şansım olmadığı yönündeydi. Okuduklarımın gerek konusu gerek dili gerek karakter yoğunluğu çok iyiydi. Tabii ki doğru yayınevi faktörü de var. İmkân konusu yayıneviyle bitiyor ne yazık ki. İyi yayınevleri adı duyulmamış yazarlara yatırım yapmak istemiyor. İş böyle olunca severek, yoğun bir hevesle yazan yazar da neredeyse her köşeden çıkan paralı yayınevleri ile anlaşıyor, parası neyse ödeyip kitabını bastırıyor. Yani üretiyor ve ürettiğini satmak için bir de para ödüyor.

Okur olarak polisiye zevkiniz nedir? Ne okursunuz? Ne izlersiniz? Okurlarımız için tavsiye edebileceğiniz dizi ve filmler var mı? Beğendiğiniz yerli ve yabancı yazarlar kimler?

Sadece polisiye okumuyorum ama illa bir isim vermek gerekirse Celil Oker ve Ümit Deniz her zaman kitaplığımın baş köşesini koruyacak. (Maalesef yeni romanları olmayacağı düşüncesi çok acı) Daha önce bahsettiğim gibi tüm yerli polisiye yazarlarını okumaya çalışıyorum. Yabancı olarak en sevdiğim, her sene yeni kitabını dört gözle beklediğim Grange var. Polisiye dışında Mehmet Eroğlu’nun tarzını çok severim. Onun da baş karakterleri mükemmel, kusursuz insanlar değildir ve bu hoşuma gider. Tüm kitaplarını okumuşumdur.

İzleme kısmına gelince, küçüklüğümden beri yabancı dizi hayranlığım var. Daha ilköğretim yıllarında Time Warrior ile tanışmış bilimkurguyu sevmiştim. Ardından Relic Hunter ile gizem ve maceraya atıldım. Yıllarca bu yabancı dizi hayranlığımdan vazgeçmedim ve şimdiye kadar en sevdiklerim içinde Dexter, Fringe ve Chuck ilk üç sırayı alır.

Yazmaya yeni başlayan amatör polisiyecilere neler söylemek istersiniz?

Ne olursa olsun hayallerini ertelemesinler. Sadece yazsınlar. Eminim kendileri için en iyi yolu yine kendileri bulacaktır. Tabii ki bu yolda mutlaka aksilikler çıkacak. Yazıp bitirdikten sonra yayınevi arayışı başlayacak. Bu arayış sırasında yüzlerine kapanan kapılar da olacak ama bunların hiçbiri onları yıldırmasın çünkü eninde sonunda hak ettikleri yere ulaşacaklardır. Ben buna inanıyorum.

Röportaj teklifimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ediyor, ödülünüz için tekrar tebrik ediyorum. Umarım daha pek çok romanınızı okuma fırsatı buluruz.

Böyle bir röportaj şansı verdiğiniz için ben çok teşekkür ederim.

Dedektif Dergi okurları adına röportaj teklifimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederim. Bir İzmirli olarak şehrimde özel tiyatrolara erişebiliyor olmak, iyi oyunlar izleyebilmek ve İzmirlilerin tiyatro başta olmak üzere sanata ilgi duyması mutluluk verici. Kasım ayı içinde Cani oyununuzu Boyoz Akademi’nin Karşıyaka’da bulunan sahnesinde izleme imkânım oldu. Suç ve polisiye temalı oyunları sahnede daha çok görme temennisi ile lafı çok dolaştırmadan sorularıma geçeyim.

Öncelikle tanışalım. Bülent Aydoslu & Buse Sevindik kimdir? Okurlarımıza kendinizi yakından tanıtmanızı isteriz.

BÜLENT AYDOSLU; Boyoz Akademi Sanat Merkezi kurucusu ve sahibidir. Sinema ve Tiyatro metin yazarlığı yapmaktadır. Aslen tiyatro oyuncusu olan Bülent Aydoslu aynı zamanda metinlerini yazdığı tiyatro ve sinema yapımlarının yönetmenliğini de yapmaktadır. Bu güne kadar 7 filmi sinemalarda vizyona girmiştir. Ayrıca onlarca tiyatro oyununun da yönetmenliğini yapmıştır. Üzerine konuşacağımız CANİ adlı oyunun da yazarı ve yönetmenidir.

BUSE SEVİNDİK; Sinema ve tiyatro oyuncusudur. Bu güne kadar 10 filmde başrol ve ana karakter gibi önemli roller üstlenmiştir. Aynı zamanda tiyatro oyunculuğu da yapmaktadır. Şuan düzenli olarak sahnelenen CANİ ve AMY HUSTOY adlı tiyatro oyunlarında ana karakter olarak Aileen Wuornos ve Amy Hustoy karakterlerini canlandırmaktadır.

Boyoz Sahne hakkında biraz bilgi alabilir miyiz? Ne zaman, nasıl kuruldu? 2024 yılı takviminizde hangi oyunlar oynandı? Önümüzdeki sezon için planladığınız oyunlar neler? Gelecek  için beklentileriniz neler?

BÜLENT AYDOSLU; 2010 yılında faaliyetlerine başlayan Boyoz Akademi,  İzmir yerleşik olarak; Sanat Merkezi ve Film Yapım Şirketi olma özelliğini bir arada barındırmakta ve akademik eğitim vermektedir. Hizmet Binası içerisindeki sinema ve tiyatro salonunda ilgili gösterimler yapmaktadır. TC Kültür Bakanlığı destekli uzun metraj ve belgesel filmler, Valilik düzeyinde il tanıtım videoları, reklam filmleri, internet dizileri dışında, 10. Köy ‘’Teyatora’’, Bambaşka, Cin Bebek film serisi, Vesvese, Şerri Cin adlı sinema filmleri de vizyonda yayınlanmış filmlerinden bazılarıdır. Ayrıca her sezon için hazırladığı yeni tiyatro oyunlarını kendi sahnesinde izleyicilerle buluşturan Boyoz Akademi, aynı zamanda misafir ekiplere de sahnesini açarak İzmir’de tiyatro faaliyetlerinin gelişimine katkı sağlamaktadır. Tüm bu bahsettiklerimin yanı sıra eğitim merkezi olarak; Tiyatro ve Temel Oyunculuk Eğitimi, Yaratıcı Drama, Profesyonel Sahne Oyunculuğu ve Kamera Önü Oyunculuk eğitimleri başta gelmek üzere, sinema TV, yazarlık, müzik, resim ve dans alanlarında da ekipler yetiştirmekte ve gerçekleştirdiği projelerde bu ekiplere yer vererek gelişimlerini sağlamaktadır.

2025 yılı için güncel projeler olarak tiyatro sahnesinde; CANİ ve AMY HUSTOY adlı tiyatro oyunlarını sergileyen Boyoz Akademi, sinema perdesinde Cin Bebek 3 adlı sinema filmini vizyona sokma hazırlığı içerisindedir.

Biraz “Cani”den bahsedelim. Oyunun yazılması, sahneye taşınması ve izleyiciden aldığınız geri dönüşleri merak ediyoruz.

BÜLENT AYDOSLU; Aileen Wuornos, belki de tarihin gelmiş geçmiş en tehlikeli kadını olarak görülen bir seri katil! Onu daha ilginç yapansa, dönüştüğü CANİ kişiliğin arkasında yatan hayat hikâyesi.

Wuornos, tehlikeli olmasının yanı sıra tüm seri katiller arasında yaptıkları nedeniyle belki de ‘EN AZ’ nefret edilen isimlerden biri. Hatta birçok kişi tarafından sempati duyulan ve bazı psikoanalistler tarafındansa cinayetlerini zevk için işlemediği gerekçesiyle seri katil olarak bile kabul edilmeyen Wuornos; bu bakımdan en ilgi çekici hikâyelerden birine sahip.

Peki, bu durumun nedeni ne? Onun diğer seri katillere göre daha az nefret toplamasının ardında ne yatıyor? Tüm bunları anlamak için öncelikle hayat hikâyesine bir göz atmak gerekiyordu.

Meseleyi eril toplumun kadın üzerindeki etkilerini temel alarak işlemeye çalıştım. Buse Sevindik muhteşem bir performansla ana karakterimiz olan Aileen Wuornos’un yaşamına ışık tuttu. Ters bir karakter olmasına rağmen Beste Dalkıran da çok iyi bir performansla Tyria adlı karakteri başarılı bir şekilde canlandırıyor.

İzleyicilerden pozitif dönüşler alıyoruz. Aslında tarihte büyük bir iz bırakmış ama şimdilerde unutulmuş bu çok özel karakterin hatalarını ve onu bu hatalara iten tetikleri tüm gerçekçiliği ile izlemek tabi ki toplumun bu konuda doğru yapılanmasına büyük yarar sağlayacaktır diye inanıyorum.

Bülent Bey, “Cani”yi yazmaya ve sahneye koymaya nasıl karar verdiniz? Oyunun zihninizden çıkıp sahneye yerleşme süreci nasıl ilerledi?

BÜLENT AYDOSLU; Sanat merkezimiz her yıl sahneye yeni bir oyun koyarak İzmir’de tiyatronun etkisini arttırmak için var gücüyle çalışmaktadır. Cani’de bu sürecin bir parçası. 2023 – 2024 sezonu için hazırladığımız oyun, talep üzerine 2024 – 2025 sezonunda da sergilenmeye devam edecek. Uç hikâyelere dokunmak gibi bir prensiple devam ettirdiğimiz tiyatro faaliyetlerimiz bizi bu öyküyü de sergilemeye itti. Bu metni yazmamda en büyük etki tabi ki Buse Sevindik’e ait. Yeni oyun hazırlıkları aşamasında karakterin yaşamına göz atmam konusunda beni o teşvik etmişti. Zihnimde bu karakterin biyografisini yazmaya tam olarak karar verdiğim an ise; Aileen Wuornos’un, bir röportaj videosunda duyduğum şu cümleydi; ‘Tecavüze uğrayan bir kadın yarın idam edilecek’. Bu cümle kesinlikle mercek altına alınması gereken bir hayatın final cümlesiydi. Oyunda da aynen kullanarak izleyicinin bu gerçekle yüzleşmesini istedim.

Buse Hanım, Aileen Wuornos karakterine hazırlanma ve sahneleme sürecinizi öğrenmek isteriz. Ben izlerken Wuornos’a çokça hak verdim. Siz canlandırırken neler hissettiniz?

BUSE SEVİNDİK; Yaptıkları tam bir canilik eseri olsa da onu buna iten toplumsal gerçeğin çok daha büyük bir canilik olduğunu düşünüyorum. 4 yaşında annesi tarafından büyük annesine terk edilmiş bir kız çocuğu. Hayatı boyunca bir daha asla annesini göremiyor. Ne çocukluğunda ne de genç kızlığında anne şefkati yaşayamamış bir kadın. Babası 6 yaşında pedofili suçundan ceza evine atılmış ve kısa bir süre sonra bulunduğu hapishanede intihar etmiş. Dedesi tarafından çocuk denecek yaşlarda mahallenin erkeklerine peşkeş çekilen Aileen, henüz genç bir kızken bedeninin kutsallığını çoktan unutmuştu. Her şeye rağmen sefaletten kurtulmak ve sıcak bir yuvaya kavuşmak için henüz 20 yaşındayken 71 yaşında bir adamla evlenen Aileen’nin evliliği kısa sürmüş ve sonrasında kendini otoban fahişeliği yaparken bulmuş. Sonrası zaten çorap söküğü gibi gelmiş. Uğradığı ağır bir tecavüz sonrası cinayet işlemek zorunda kalan Aileen, bozulan ruh sağlığı nedeniyle eril topluma bir başkaldırı olarak cinayetlerine devam etmiş. Yaşadığı lezbiyen ilişki ise onu sona götüren en büyük etkenlerden biri olmuş. Sevgilisi Tyria’nın ihtiyaçlarını karşılamak uğruna sayısız hataya imza atarak kendini çıkmaz bir sokağa sokmuş ve sevgilisi Tyria’nın ihbarıyla yakalanarak ceza evine konulmuştur. 10 yıl süren mahkemelerinin ardından da 7 kez idamla cezalandırılmıştır. Hayatının her aşamasında büyük haksızlığa uğramış, kullanılmış, itilmiş ve yozlaştırılmış bir kadından bahsediyoruz. Eril toplumun baskısına dik duruş sergilemeye çalışırken kendi de beden dili olarak erilleşmiş, kabalaşmış erkeksi bir hal almış. Erkek ruhlu bir otoban fahişesine dönen Aileen, kendisini sevdiğine inanan bir kadın için resmen kendini yakmış. Grift ve oldukça dağınık bir hayatın Aileen’in bedenine verdiği dili doğru anlamak ve etkili canlandırmak zorundaydım. Bu yüzden tüm videolarını, röportajlarını dikkatle ve defalarca izledim. Belgesel ve filmlerinde ona ruh veren diğer oyuncuları da izledim ve canlı performansa nasıl aktarılabileceğini düşündüm. Çünkü birçok belgeseli ve filmi olan bu gerçek hikâyenin sahnede canlı bir performansla aktarılabilmesi için pek çok detay gerekiyordu. Dillendirilmesi gereken çok mesele vardı. Bu yüzden didaktik bir metin çıktı ortaya. Bu da iyi ezber gerektiriyordu. Uzun tiratlar ve monologlar beni biraz zorladı ama çok çalışarak üstesinden geldim.

“Cani” bir seri katilin öyküsünü anlatırken aynı anda kadına şiddet, erkek egemen toplumun kadın üzerindeki baskısı, özgürlük, adalet ve suç kavramları üzerine de düşünmemizi sağlıyor. Bu çok yönlü anlatım oyunun derinliğini artırırken seyirciyi de gördüklerini irdelemeye zorluyor. Sıradan ve bayağı olanın popüler olduğu kötü bir devirden geçiyoruz. Düşünmeyi seven bir toplum olmadığımız gerçeğini de kabullenerek oyuna ilgi nasıl diye sormak istiyorum.

BÜLENT AYDOSLU; Tabii ki hiç kimsenin kendi hayatında ya da çevresinde benzer hikâyeleri görmeye tahammülü yok ve asla üzerine toz kondurmuyor. İnsanlar benzer acılarla kendi yerel hikâyelerinde yüzleşmek istemiyor. Maalesef toplumumuz hala eril baskının kadın ruhu ve yaşam hakları üzerindeki baskısını görmezden geliyor. Bu yüzden herkesin yüzleşmesi gerektiğine inandığım bu gerçeği yabancı bir karakter üzerinden anlattım. Aslında bize ait olmayan bir hikâye gibi görünse de sakladığımız acı gerçeği herkesin çok iyi tanıdığını ve kabullendiğini gördüm. Oyuna olan izleyici ilgisi ve oyun sonunda aldığımız alkışların en büyük gerekçelerinden birinin de bu olduğunu düşünüyorum.

Her ikinize son bir soru; polisiye edebiyatla aranız nasıl? Ne okur, ne izlersiniz? Ne tavsiye edersiniz?

BÜLENT AYDOSLU; Her ne kadar üçü de polisiye edebiyatının ayrı ayrı temelini oluştursa da ben Suç, gerilim ve gizemin aynı anda ve bir arada bulunduğu eserleri seviyorum. Bu bağlamda klasik de olsa ‘Kuzuların Sessizliği’ favorim diyebilirim.

BUSE SEVİNDİK; Sorunuz aklıma hemen ‘Kin’ adlı filmi getirdi. Aslında 2015 yapımı bir Güney Kore filmi olan Chronicles of Evil’dan (orijinal adı: Ak-ui yeon-dae-gi) uyarlama. Terfi bekleyecek kadar başarılı bir başkomserin nefs-i müdafa ile bir cinayet işlemesi ve bir kanun adamı olarak işlediği suçtan arınma mücadelesi, Yılmaz Erdoğan’nın muhteşem oyunculuğuyla çok etkili bir şekilde aktarılmış. Polisiye film türüne farklı yaklaşımıyla dikkatimi çekmiş ve beğenimi almıştı.

Bizi kırmayıp kıymetli vaktinizi ayırdınız. Hem oyun için hem de bu zevkli sohbet için teşekkür ederiz. Salonlarınızın hep dolu olmasını dileriz.

Bizlere ve dolaylı olarak tiyatroya söz hakkı verdiğiniz için tüm Dedektif Dergi emekçilerine sonsuz teşekkür ederiz. Oyunumuza olan ilginiz bizi çok mutlu etti. Ve tabi ki tüm Dedektif Dergi okurlarına sizler aracılığı ile sevgi ve saygılarımızı sunuyoruz.

Hoş geldiniz sevgili Gencoy Hocam. Kurucusu, geliştiricisi, hocası, her bir şeyi olduğunuz yuvamız Dedektif Dergi sayfalarında bu sefer sizi konuk etmek ne güzel… Konuşacak öyle çok konumuz var ki nereden başlasam bilemiyorum. Sizi usta polisiye yazarı kimliğinizle iyi tanısak da hepimiz için hayli gizemli bir kişiliksiniz. Bu röportajı hazırlarken hakkınızda çok az şey bildiğimi hayretle fark ettim. O yüzden polisiyeci kimliğiniz haricinde de merak ettiğim her şeyi sormayı planlıyorum. Hazır mısınız?

Hazırım. Başla bakalım.

Zonguldak’ın Filyos ilçesinde doğduğunuzu biliyoruz. Nasıl bir çocukluk ve gençlik geçirdiniz? İlgi alanlarınız nelerdi? On dört yaşında ailenizle birlikte taşındığınız İstanbul’da devam eden hayatınız ve sonrasında ne işlerle meşgul oldunuz?

1950 ve 60’lı yıllarda Türkiye’nin birçok bölgesinde kamuya ait sanayi teşekküllerinde çalışanlar için devletin oluşturduğu siteler vardı. Bulunduğu kasabaya veya şehre can veren, kültürel ve sosyal yaşamında etkili olan modern kentleşme projeleriydi bunlar. Bazıları buna Atatürk modeli de diyorlar. Çetin Altan’ın, tarladan döndükten sonra tenis oynayan köylüler hayali gibi bir şey. Filyos da bu modern kentleşme örneklerinden biriydi. Şimdi düşünün; deniz kıyısında 3.500 nüfuslu küçücük bir nahiye. Büyük merkezlerle en ekonomik ve hızlı bağlantı sadece demiryolu ile sağlanabiliyor. Merkezinden dışarıya yüz adım attığınız vakit, bildiğiniz köy hayatı başlıyor. Ama siz sineması, tiyatrosu, tenis, golf, basketbol, voleybol ve futbol sahaları, lokalleri, okulu, çocuk parkları, özel plajı, marketi olan korunaklı bir sitede, bahçeli, villa benzeri modern evlerinizde yaşıyorsunuz. Bahçenizde tavuk besliyorsunuz, sebze yetiştiriyorsunuz, kediniz, köpeğiniz var. Ve kimse kimseye karışmıyor, yaşamına, kılığına, kıyafetine müdahale etmiyor. Ne içki içmek yasak, ne kadınlı erkekli bir araya gelmek, ne kızların oğlanlarla flört etmesi. Herkes modern, herkes çağdaş, herkes iyi giyimli, herkes kültürlü…

Benzer ortamlar Anadolu’da birçok yerde vardı. Zonguldak’ta çok daha büyük ve gelişmişleri kurulmuştu. Merkezde, Karabük’te ve Ereğli’de… Nazilli’de, Bursa’da, Gemlik’te, Hereke’de, Maraş’ta, Eskişehir’de hatta İstanbul’da Bakırköy’de bile bu modern kentler vardı. Hepsi de kamu sanayi işletmelerinin bir parçasıydı. Özelleştirme, önce bu sanayi işletmelerini yok etti. Ardından çevresine kurulmuş modern kentleri. Aslında yok edilen binalar, bahçeler değil, bir hayat tarzıydı. Sanırım hedef de buydu.

Bugün Filyos’taki bahçelerin, kırmızı kiremitli o güzel evlerin yerinde çirkin çirkin apartmanlar yükseliyor. O güzel dünya sadece hatıralarda kaldı. Oysa; vadim o kadar güzeldi ki…

İstanbul’da önce Kabataş Erkek Lisesi’ne gittim. Ardından İstanbul Teknik Üniversitesi’nin İşletme Mühendisliği Fakültesi’ni bitirdim. Bir süre İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak çalıştım. O süreçte yüksek lisans ve doktora yaptım. Eğitimle geçen bütün bu süre zarfında sadece İTÜ’deki yıllarımı hasretle anıyorum. Hem hocalarımla hem sınıf arkadaşlarımla kalıcı dostluklar edindim. Kabataş yıllarımdan sadece edebiyat hocam Oktay Tuncer’i anmadan geçemem. Bana, yazar olabileceğimi söyleyen ilk kişi odur. O özgüveni bana Oktay hocam verdi.

Edebiyata, özellikle de polisiye edebiyata düşkünlüğünüz ne zaman başladı? Agatha Christie sevdası yüreğinize nerede düştü? İngiltere’ye taşınmanız nasıl oldu? O süreci biraz anlatır mısınız bize?

Polisiyeye ilgim, Mike Hammer romanlarıyla başladı. O sıralarda on-on bir yaşlarındaydım. Tabii o zamanlar okuduğum Hammer romanlarının bizim yerli yazarlarımız tarafından yazıldığından haberim yoktu. Yıllar sonra F.M. İkinci’nin Kemal Tahir olduğunu öğrendim. Ama onun dışında başka romanlar da vardı. Filyos’taki evimizin tavan arasındaki sedire uzanıp bir yandan bahçedeki ağaçlardan topladığım elmaları yer, bir yandan da onları okurdum.

Agatha Christie’yle tanışmam Beyoğlu’nda oldu. Yok, Pera Palas’ta değil, İstiklal Caddesi’nde. O yıllarda (1972) cadde üzerinde kitap satarlardı. Bunlardan birinin sergisinde Ölüm Sessiz Geldi romanını almamla başladı her şey. Agatha Christie, o zamana kadar duyduğum, bildiğim bir yazar değildi. Herhâlde kitabın kapağındaki fotoğraf ve arka kapaktaki yazı hoşuma gitti. Böylece Mösyö Poirot’yla da tanışmış oldum. Ondan sonra deliler gibi Agatha Christie kitaplarını okumaya başladım.

Agatha Christie’de beni cezbeden şey, romanlarındaki sürpriz sonlar, yarattığı atmosfer ve minimalist anlatımıydı. Gerçeği öyle güzel kamufle ediyordu ki ipuçlarını gözümün içine sokmasına rağmen katili bulamıyordum. Okuru yanıltırken gerçeği de veriyordu. Bunu hemen her romanında yaptığını görüyordum. Ve bu, aslında hiç de sanıldığı kadar kolay bir şey değildi.

Yazar olmaya karar vermemde Agatha Christie’nin büyük etkisi oldu. Göründüğü gibi olmayan şeyleri anlatmayı çok seviyordum. Sonunda bir sürpriz olan hikâyeler yazmak, insanları şaşırtmak hoşuma gittiğine göre hangi türde yazacağımı daha üniversiteye başlamadan kafamda belirlemiştim.

Türkiye’deki ortamdan bunalıp İngiltere’ye gitmemde Agatha Christie’nin de etkisi olmuştur herhâlde. Onun romanlarında anlattığı yerleri, sokakları, evleri, köyleri gördüğümde, o atmosferi yaşadığımda hissettiklerim, benim için benzersiz bir deneyim olmuştur her zaman.

Peki, bir diğer polisiye tutkunu olan Turgut Şişman’la yollarınız nasıl kesişti? Birlikte Türkiye’nin ilk dijital platformları olan www.polisiyedurumlar.com ve Dedektif Dergi’yi kurmaya nasıl karar verdiniz? Bu yolda ne gibi güçlüklerle karşılaştınız?

Turgut’la tanışıklığımız eskidir. Fakat birbirimizin polisiye merakını öğrenmemiz Feneryolu Cinayetleri sayesinde oldu. Benim bir polisiye roman yazdığımı öğrenince dosyayı okumak istediğini söyledi. Ben de verdim. Okuduktan sonra çok yapıcı eleştirilerle bana geri döndü. Daha sonra dosyanın basılması için de bana büyük destek verdi. Polisiyeye olan ilgimizi keşfedince bir web sayfası açalım dedik. Aslında ben daha önce bir blog yayınlıyordum. Onu Polisiye Durumlar sitesine dönüştürdük. Site, epey ses getirdi. Röportaj, kitap tanıtımı, film eleştirisi, araştırma yazıları ve polisiye öyküler içeren Türkiye’deki ilk oluşumdur. O zamana kadar bu tarz bir yayın ne basılı ne de dijital olarak vardı. Turgut’un Polisiye Durumlar’daki emeği büyüktür. Birçok polisiye yazarından ilk röportajı o aldı. Birçok genç kalemi Polisiye Durumlar döneminde polisiyemize kazandıran da odur.

Daha sonra bu yayını bir dergi anlayışı içinde, yani periyodik olarak yapma fikri gelişti. Basılı yayını hiç düşünmedik. Yine dijital yayın yapacaktık. Ben Polisiye Durumlar’ı dergiye dönüştürmeyi önerdim. Turgut ise onun devam etmesini, bizim yeni bir dergi oluşturmamız gerektiğini söyledi. Sonunda onun önerisi üzerinde anlaştık. Dergiye bir ad bulmak da epey zamanımızı aldı. Sonunda “Dedektif” adını uygun bulduk. Dedektif, öykü ağırlıklı bir dergi olacaktı. Çünkü ikimiz de polisiye öykü yazılmasını teşvik etmek istiyorduk. Öykülerin en kolay yayınlanabileceği mecra ise her zaman dergiler olmuştur. Öykü kitapları nedense fazla satmaz. Bu nedenle polisiye öyküye açık bir dergi çıkarma fikri ikimize de iyi bir fikir olarak göründü. Tabii, polisiyenin diğer alanlarına, kitap ve film tanıtımlarına, eleştirilerine, polisiye edebiyatla ilgili makalelere ve suçla ilgili araştırmalara da yer verecektik. Dergi böyle kuruldu. Ve çok tuttu.

Üzülerek söyleyeyim ki bazı polisiye yazarları bu çabamızı küçümsemek için ellerinden geleni yaptılar. Bulabildikleri her mecrada bize sataştılar. Bunu neden yaptılar bilmiyorum. Aslında biliyorum da söylememe gerek yok. Çünkü dokuz yıl sonra biz güçlü bir şekilde burada ve ayaktayız. Onlar ise neredeler kimse bilmiyor.

2017 yılında ilk romanınız ve çok sevilen kahramanınız Dedektif Kerim Ülkü’nün ilk macerası olan “Feneryolu Cinayetleri” okurlarla buluştu. Kerim Ülkü karakteri nasıl ortaya çıktı? Kendisi nasıl biri? İlk kitabınızı elinizde tuttuğunuzda neler hissettiniz?

Feneryolu Cinayetleri aslında 2008 yılında bitti. Fakat yayınlanması dokuz yıl sonra gerçekleşti. Yurt dışında olunca yayınevleriyle bağlantı kurmak da zor oluyor hâliyle. Bir de yayınevlerinin çoğunun yerli yazarlarla ilişkisi –belli başlı birkaç popüler yazar dışında– ahbap çavuş ilişkisiyle yürüyor. Yayınevleri, yabancı yazarlar ve popüler birkaç yazar dışındaki yerli yazarlarla sağlıklı bir ekonomik ilişki kurmaktan kaçınıyor. Sebebi sorulduğunda yerli yazarların kitaplarını basmanın riskli olduğunu ileri sürüyorlar. O kadar ki bazı yayınevleri yerli yazarların kitaplarını basarak bir tür amme hizmeti yaptığını düşünüyor.

Kerim Ülkü’ye gelince… Yazacağım türe uygun bir dedektif karakteri yaratmam gerekiyordu. Bir defa sorunlu biri olmayacaktı. Dedektiflik dışında başka bir mesleği (yeteneği)  de olan, zeki, olgun yaşlarda bir erkek. Özel hayatı ve karakteri hakkında derinlemesine bir bilgiye gerek yoktu. Seri bir roman kahramanı olacağı için bu tür bilgiler zaman içinde verilebilirdi. Zaten özel hayatı, hiçbir zaman asıl olayın önüne geçmeyecekti. Bir bakıma gizemli bir kişilik olacaktı. Hakkında fazla bir şey bilinmeyen biri. Kerim Ülkü böyle bir adam. Şu ana kadar iki romanı yayınlandı ama okur onun hakkında çok fazla bir şey bilmiyor.

Kerim Ülkü’yü yaratırken esinlendiğim kişiler Altın Çağ dedektifleriydi. Onlar gibi biri olsun istedim. Yani klasik polisiyenin kurgusal kahramanlarından esinlendim. Kerim Ülkü’de Holmes’ün de Poirot’nun da Peder Brown’un da izleri vardır. Sadece adını ve ikinci mesleğini gerçek hayattan aldım. Dedem Kerim Sümer, 1930’lu yıllarda tanınmış bir aşçıydı. Herkes Hacı Kerim Lokantası diye bilse de lokantasının adı Ülkü’ydü.    

2017 yılından itibaren birbiri ardına roman ve öykü kitaplarınız yayımlanmaya devam etti. “Göl Kıyısındaki Ev” adlı öykü kitabınız (2018),  ilk olarak Dedektif Dergi’de maceralarına yer verdiğiniz Dedektif Percule Hoirot ile “Aile Sırrı” romanınız (2018), Kerim Ülkü’nün yeni macerası “Mavi Kolye” romanınız (2021), Percule Hoirot maceralarından oluşan öykü kitabınız “Bir Ölüm Kalım Meselesi” (2021), gizemli suç öykülerinden oluşan “Bir Yaz Günüydü” (2024) ve son olarak yeni roman kahramanınız, emekli öğretmen Ayten Akdoğan’ın ilk macerası “Lanetli Evin Katili” (2024) Herdem Polisiye etiketiyle okurlarla buluştu. Gördüğüm kadarıyla izlediğiniz bir şablon var: Üç senede bir olmak üzere, aynı yıl içinde hem bir roman hem bir öykü kitabı çıkarıyorsunuz. Bu sizin toteminiz mi, tesadüf mü? Gerçi siz de çok iyi bilirsiniz ki iyi bir polisiyede tesadüflere pek yer yoktur.

Korkarım seni hayal kırıklığına uğratacağım. Bu durum tamamen tesadüf.

Biraz son romanınız “Lanetli Evin Katili”nden bahsetmek istiyorum. Cosy mystery de denen rahat polisiye türünün güzide bir örneği olan bu romandaki başkarakteriniz, emekli öğretmen Ayten Akdoğan. Kerim Ülkü ve Percule Hoirot gibi “klasik erkek” karakterlerden sonra Ayten’i yaratmaya nasıl karar verdiniz? Erkek yazarlar kadın kahramanlar çizmekte zorlanabiliyorlar. Hâlbuki Ayten son derece kanlı canlı, gerçek bir karakter ve ben editörünüz olarak kendisini çok sevdiğimi söylemeliyim. Kimlerden ilham aldınız? Ayten’in yeni maceralarını okumak için yine üç sene bekleyecek miyiz?

Seri bir kahraman üzerinden polisiye romanlar yazmanın en büyük problemi, kurduğunuz hikâyenin o karaktere uygun olup olmamasıdır. Uygun değilse hikâyeyi değiştirmek zorunda kalırsınız. Bir diğer alternatif ise hikâyeye uygun yeni bir kahraman yaratmaktır. Lanetli Evin Katili’nde dedektifin bazı olaylara tanıklık etmesi söz konusuydu. Bunu Kerim Ülkü’yle yapamayacağımı gördüm. O yüzden hikâyeyi başka bir karakter üzerinden anlattım.

Benim bir sürü dedektif karakterim var. Bunları rezerv olarak saklıyorum. Kendilerine uygun bir hikâye söz konusu olana kadar bilgisayarımın belleğinde kalacaklar. Belki bazıları hiçbir zaman ortaya çıkmayacak. Ayten Akdoğan da bunlardan biriydi. Lanetli Evin Katili’ndeki olay örgüsünü en iyi onunla anlatabileceğimi görünce hikâyeye onu yerleştirdim. Tabii, karakteri biraz daha geliştirerek.

Ayten orta yaşlı, kültürlü, okumaya, eski şarkılara meraklı dul bir kadın. Köpeğiyle birlikte yalnız yaşıyor. Gençliğinden beri gizem çözme merakı var ve bunda da bir hayli başarılı. Öğretmen olması dolayısıyla biraz otoriter, her şeyi kendisinin daha iyi bildiğini düşünüyor. Seri devam ederse, karakteri ve özel yaşamı hakkında daha fazla bilgi edinme şansımız olur. Umarım bunun için üç yıl beklemeyiz.

Onun belirli bir kişiye benzemediği kanısındayım. Belki birçok kişiye benziyor olabilir. Ama ben onların kimler olduğunu bilmiyorum. Sadece soyadını ortaokuldaki Türkçe öğretmenim Semahat Hanım’dan aldım. O da en değerli, saygı duyduğum az sayıdaki öğretmenlerimden biridir.

Gerçi insana en çok hangi çocuğunuzu seviyorsunuz diye sorulmaz ama kitaplarınız/karakterleriniz arasında bir tercihiniz var mı? Siz hem romanlarda hem de öykülerde güçlü bir kalemsiniz. Hangi türde yazmayı daha çok seviyorsunuz?

Karakterlerim ve kitaplarım arasında bir tercihim yok. Öykü ve romana da eşit yakınlıktayım. Her iki türde de yazmayı seviyorum. Bazı konuları sadece öykü olarak daha iyi anlatabiliyorum. Bazılarını ise roman olarak yazmam gerekiyor. Yani hangi türde yazacağıma ben karar vermiyorum. Aklıma gelen fikir ve ondan çıkan olay örgüsü buna karar veriyor.

Otuz sene önce yazdığınız bir öykünüzü okuduğunuzda neler hissediyorsunuz? Tarzınızda ne gibi değişimler/gelişimler gözlemliyorsunuz?

Yazdıklarımı hâlâ beğeniyorum. Mesela, Bir Yaz Günüydü, çok eski bir öykümdür. Onu son öykü kitabıma da aldım ve kitaba onun adını verdim. Benim tarzım genelde güvenilmez anlatıcı tarzı. Bu bakımdan anlatımımda pek bir değişiklik olmadı galiba. Ama buna okurlar ve eleştirmenler karar verse daha iyi olur.

Öykülerinizde ve romanlarınızda dikkatimi çeken bir hususu sormak istiyorum izin verirseniz: Vasiyet teması. Kurgularınızın önemli bir kısmı vasiyet teması etrafında şekilleniyor. Bunun özel bir sebebi var mı? Gündelik hayatınızda üzerinde sıklıkla düşündüğünüz bir konu mu?

Bizim hukukumuzda vasiyetname var ancak batıdaki gibi değil. Mesela İngiltere’de bir kişi sahip olduğu malları istediği birine bırakabilir. Bizde ise birinci derecedeki akrabaların saklı payı var. Ne kadar vasiyetname yaparsanız yapın belli bir pay, bu birinci derecedekilere gidiyor. O yüzden bizdeki cinayet öykülerinde vasiyetnamenin rolü batıdaki kadar etkili değil. Bununla birlikte vasiyetnameye bağlı çıkar cinayetleri bizde de işleniyor. O yüzden cinayet hikayelerinde vasiyetname önemli bir motivasyon sebebi olarak kullanılabilir. Örneğin, vasiyetname yapan kişi kimsesiz olabilir veya yeni bir vasiyetname yapılması engellenebilir. Vasiyetname olgusunu ben de zaman zaman kullanıyorum ama konuya özel bir merakım yok.

Yazma alışkanlıklarınızı merak ediyorum. Nasıl bir rutinde çalışırsınız? Gece insanı mısınız gündüzcü mü? Romana/öyküye nasıl başlarsınız? Tüm kurgu ve plan kafanızda hazır mıdır, kervan yolda mı düzülür? Karakterlerinizi nasıl şekillendirirsiniz? Roman için söz konusu olamaz tabii ama öykülerinizi bir oturuşta mı yazarsınız?

Geceleri daha iyi yazıyorum ama genellikle fark etmiyor. Eğer bir romana başlamışsam, sabahtan gece yarısına kadar yazarım. Olay örgüsünü tüm detaylarıyla planlamadan yazmaya başlamam. Önce asıl hikâyeyi yazarım. Bu, sadece benim bildiğim hikâyedir, yani işin “fabula” kısmı. Karakterleri, zamanı, mekânı, ipuçlarını, şüphelileri, bu safhada planlarım. Sonra olay örgüsünü düzenlerim. Bütün bunlar bittikten sonra yazmaya başlarım. Yazma sürecinde plana yüzde yüz sadık kalmam. Çünkü yazarken planlama sürecinde düşünemediğim birçok değişik fikir aklıma gelir. Bunların bazılarını romana dâhil ederim. Bu da çoğu kez, başa dönüp gerekli düzeltme ve değişiklikleri yapmama yol açar. Ne kadar değişiklik olursa olsun olay örgüsünün temel yapısı değişmez.  

Her yazarın kendisine göre ideal bir yazma usulü vardır. Benimki de böyle. Bunun herkes için geçerli olduğunu söyleyemem. Ama plan yapmadan yazmaya başlamanın büyük riskler taşıyacağı ve çok yorucu olacağı kanısındayım. Bir oturuşta yazdığım öyküler vardır ama genellikle daha uzun bir sürede tamamlarım. Bu bazen üç dört haftayı bulur. Bazıları da bitmez, yarım kalır. Ama bunun sebebi, devamında ne olacağını bilmemem değil –çünkü hepsi inceden planlanmıştır– tembellik etmemdendir.

Yazmasaydınız ne olurdu sizce? Delirir miydiniz? Nelerle meşgul olurdunuz?

Ne yapar eder yazardım herhâlde. Otuz yıl önce bu soruya “delirirdim” diye cevap vermek normal olabilirdi belki ama günümüzde şartlar farklı. Yazmak isteyen biri için pek çok imkân var. En basiti, internette bir blog sayfası açar ve yazarsınız. Delirmeye gerek yok.

Sıradan bir gününüzü anlatır mısınız? Yazmadığınız veya okumadığınız bir gününüz geçer mi? Kerim Ülkü’ye bakınca mutfakla aranızın iyi olduğunu düşünüyorum. Yemek yapmayı sever misiniz? Film, dizi, müzik tercihleriniz nelerdir?

Her gün yazmaya ve okumaya çalışırım. Hiçbir şey yazmasam bile çalışma masamın başına otururum. Düşünmek, araştırmak da yazmanın bir parçası çünkü. Mutfakla aram iyidir. Her gün birkaç saatim orada geçer. Yemek konusunda dedem kadar usta olduğumu söyleyebilirim. İngiltere’de birçok kursa katıldım. Bunların arasında bıçak kullanma becerilerini geliştirme kursu bile vardı.

Eskisi kadar televizyon izlemiyorum. Hatta hiç izlemiyorum desem yeridir. Yani haberleri, tartışmaları filan kastediyorum. Film ve dizi izlerim. Genellikle gizem türünü tercih ediyorum. Buna polisiye de giriyor. Son yıllarda eğlendirici, rahatlatıcı tarz film ve dizilere yöneldim. İyi gerilim filmlerini de izlerim ama dediğim gibi, iyiyse. Türk sinemasını da takip etmeye çalışıyorum. Ama bizim filmlerde aktörler çok rol kesiyorlar. Özellikle dizilerde bu bana resmen batıyor. Yabancı filmlerde bu pek olmuyor. İngiliz, İskandinav, Polonya filmlerinde hiç olmuyor.

Müziğe gelince… Genelde her tür müziği severim ama Türk müziğinin yeri başka tabii. Gençliğimden beri tambur ve ut çalarım. Son yıllarda lavtaya merak sardım. İzmirli bir ustaya yeni bir lavta yaptırıyorum. Geldiğimde alacağım.

Bir konuda bilgili olmak bir şeydir, bildiklerini yeni kuşaklara aktarmak başka şey. Eğitmenliğin çok zor iş olduğu muhakkak. Sizdeki bu istek, gönüllü paylaşımcılık nereden geliyor? Hayatınızın bazı bölümlerinde sizin de ustalarınız oldu mu?

Bilgileri, tecrübeleri aktarmak lazım. Hepimizin yazma kabiliyetimizi geliştirmeye ihtiyacı var. Ben hâlâ bu konuda yazılanları okurum. Yeni bir şey öğrenmek hoşuma gidiyor. Öğretmeyi de seviyorum.

Ülkemizde polisiye edebiyatla ilgili kuramsal çalışmalar yapılmadığı gibi yazarlarımız da bu konu hakkında bir şey yazıp çizmiyorlar. Birçok polisiye yazarımız, akademisyenlerimiz maalesef polisiyenin ne olduğunu bilmiyorlar. Katıldıkları söyleşilerde, verdikleri röportajlarda bilgisizce konuştuklarını, polisiyeyi karalayıcı, küçümseyici, dışlayıcı sözler söylediklerini duyuyorum, okuyorum. Bu cehaletin giderilmesi, dergilerde, bloglarda, panellerde, polisiye üzerine tartışmaların yapılması ve makaleler yazılmasıyla mümkün.  Akademik çalışmalar da önemli ve olmalı, ancak polisiyeye karşı küçümseyici ve ön yargılı tavırlarını aşarak. Bunu becerebilirler mi ondan emin değilim.

Dedektif Dergi’yi çıkarırken polisiye öyküye özel bir önem vereceğimizi belirtmiştik. Bu da bize hem polisiye hem de öykü yazma konusunda, yeni yazarlara yol göstermek gibi bir misyon da yüklemiş oldu. Yapmaya çalıştığım aslında bu. Yazmayı daha kolay ve keyifli bir hâle getirmek için dergi bünyesinde zaman zaman bazı çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Umarım faydalı oluyordur.

Gelelim sıkça tartıştığımız teknik konulara: Polisiye nedir, suç edebiyatı nedir? Hangi şemsiye, hangisini kapsar? Polisiyenin olmazsa olmazları nelerdir? Polisiye deyince illaki bir cinayet veya dedektif olmalı mıdır? Polisiyede alt türler ve tanımlamalar yazarlar/okurlar için neden önemlidir?

Polisiye, en kısa şekliyle gizemli bir suçun araştırılmasını içeren anlatılar olarak tarif edilebilir. Bu tarifteki üç unsurdan biri olan suç, tek başına bir anlatıyı polisiye yapmaya yetmez. Suç, mutlaka gizemli olmalı ve bir dedektif tarafından araştırılmalıdır. Bu yanıyla bakıldığında, suç içermeyen bir gizemin araştırılması da polisiye anlatı olarak kabul edilebilir. Bunun Sherlock Holmes öykülerinde birçok örneği vardır. Burada bizi yanıltan nokta, türe “polisiye” adını vermemiz. Polisiye kelimesi, ister istemez hikâyenin polisle alakalı bir konu olduğunu düşündürtüyor. Bizim polisiye dediğimiz anlatı türüne batıda cinayet gizemi deniyor.  Eğer hikâyede cinayet yoksa sadece gizem diye adlandırılıyor. Polisiye, suç, gerilim, casusluk romanlarını suç kategorisi altında toplamak da son yıllarda yaygınlaştı ama bu hatalı bir düzenleme. Çünkü bir suç romanı ile polisiye roman birbirinden çok farklı. Okur, üzerinde suç romanı yazan bir kitabı aldığında, beklentisi klasik bir gizem olabilir. Yani okuru yanıltıcı bir etiket bu. Bu nedenle ben polisiye ve suç romanlarının ayrı ayrı kategorize edilmesinden yanayım.

Polisiyenin olmazsa olmazı gizemdir. Bu gizem ister bir suçla alakalı olsun isterse olmasın ama mutlaka biri tarafından araştırılmalı ve çözülmelidir. Polisiye roman ve genel olarak anlatı, mutlaka bir çözüme kavuşarak sona ermelidir. Bundan mutlu son olması gerekir diye bir sonuç çıkarmayın. Burada kastettiğim, gizemle ilgili bütün soruların cevaplanması, okurun kafasında hiçbir soru işaretine yer bırakmamasıdır. Polisiye romanın bazı kuralları vardır ve bu kurallar zamanla oluşmuş birtakım geleneklerdir. Bu yüzden bir okur, polisiye romana başlarken, neyle karşılaşacağını bilir. Yani aslında okurla yazar arasında görünmeyen bir sözleşme vardır. Finalde her şeyin çözüme kavuşması ve aydınlanması bu sözleşmenin en önemli kuralıdır. Bu kurala uymayan yazar, okuru kandırmış demektir, ona yalan söylemiştir. Hiçbir polisiye roman açık uçlu veya çeşitli alternatif çözümlere kapı aralayacak şekilde bitmez. Polisiyenin kurallarını bundan yüz sene önce S.S. Van Dine yazmıştı. Bugün de o kurallardan bazıları hâlâ geçerli. Ama yenilerini de eklemek gerekiyor. Mesela katilin sokak kameraları vasıtasıyla yakalanmaması gibi. Bu tarz çözümler çok basit oluyor. Soruşturmanın hikâye edilecek bir tarafı kalmıyor. Eğer polis son anda kamera ile cinayeti çözüyorsa bu da onun beceriksizliğini gösteriyor. Bütün bir roman boyunca oturmuş, sonunda kameraya kayıtlarına bakmak aklına gelmiş.

Polisiye anlatı bugün iki ana alt-türe ayrılmıştır. Bunlar rahat polisiye ve sert polisiyedir. Geleneksel polisiye, klasik dediğimiz Altın Çağ polisiyelerinden günümüz rahat polisiyesine kadar bütün bir literatürü kapsar. Şiddete, küfüre, sekse ve kanlı sahnelere yer vermeyen bir anlatı türüdür. Sert polisiye ise 1920’lerde ABD’de doğmuştur ve rahat polisiyede yer almayan her şey onda mevcuttur: Şiddet, kanlı sahneler, seks ve küfür. Rahat polisiyede dedektif çoğu kez amatör biridir. Özel dedektif olsa bile sırf zevki için bu işle uğraşır. Sert polisiyede ise, dedektif çoğunlukla remi polis ya da resmi polis gibi çalışan özel dedektiftir. Kara roman ve gerilim romanı, sert polisiyenin alt-türleridir.

Alt-türleri belirlemek ve tanımlamak yazarın ne yazdığını, yayınevinin ne yayınladığını, kitabevlerinin ne sattığını, okurun da ne okuyacağını bilmesi bakımından çok önemli. Örneğin; herkes kanlı sahneleri olan, grafik seks ve şiddetin yer aldığı polisiyeleri okumaktan hoşlanmaz. Bazıları da tam tersine seri katilli, bol bol kanın aktığı polisiyeleri tercih edebilir.  Her kitabın kendine göre bir okur kitlesi var. Keşke bu tür ayrımlar kitabın üzerinde belirtilse, “polisiye” deyip geçilmese.

Sosyal medyayla aranız nasıl? Edebiyatta ve sanatta yapay zekâ kullanımına nasıl bakıyorsunuz? Sizce gelecekte bizleri neler bekliyor? Hem geleneksel yaklaşımı koruyup hem de teknolojinin nimetlerinden faydalanmak mümkün mü?

Sosyal medyayla aram iyidir. Geleneksel medya öldü. Gazeteleri kimse okumuyor. Dergilere bile talep azalmış durumda. Televizyon da eskisi gibi değil. Mesela ben futbol maçı yayınları haricinde televizyon kanallarının hiçbirini izlemiyorum. Bütün haberleri, tartışmaları YouTube’den takip ediyorum. Güncel haberleri X’ten alıyorum. Film ve dizi filmleri de çeşitli film platformlarından izliyorum. Bu mecralar sayesinde artık herkes yorumcu ve yazar.

Yapay zekâ da çok hızlı gelişiyor. Ve bu gelişim açıkçası beni endişelendiriyor. Yapay zekâ hayat tarzımız değiştiriyor ama içinde yaşadığımızdan biz bunu fark edemiyoruz. Ne olduğunu anlamamız için aradan biraz zaman geçmesi gerek. Endüstriyel gelişme toplumsal yapıyı mutlaka değiştiriyor. Bu değişim bugüne kadar yavaş bir seyir izledi. Bu sayede hem geleneksel yaklaşımı koruyup hem teknolojiden yararlanmak mümkün oldu. Ama artık teknolojinin yapısı değişmiş durumda. Bugüne kadar gerçekleşenlerden çok farklı bir teknolojik devrimle karşı karşıyayız. 21. yüzyıla girmemizle başlayan bu yeni dalga, toplumsal değişimin hızını da artırdı. Yapay zekâ, eğer bilinçli bir müdahaleyle denetim altında tutulmazsa gelecek hakkında iyimser olduğumu söyleyemem. Canavarı yarattık bir kere. Onu sandığa koyup ne kadar derine gömsek de Pandora’nın kutusunu sonunda biri mutlaka açacaktır.

Sizin Agatha Christie tutkunuzun yanına yaklaşabilecek tek bir şey varsa, o da Fenerbahçe sanırım. X’te takip edebildiğim kadarıyla maç günleri ortalık yıkılıyor, kan gövdeyi götürüyor. Nedir bu fanatizmin kaynağı? Erkeklere default olarak mı yükleniyor?

Haklısın. Futbol ve Fenerbahçe benim ikinci büyük tutkum. Bunun sadece erkeklere mahsus bir tutku olduğunu sanmıyorum. Kadınlarda, erkeklere göre azınlıkta ama bu hayatın birçok alanında böyle zaten.  Bundan yüz yıl önceye gidelim, kadınlar erkeklerin olduğu birçok yerde yoklardı. Hatta, olmaları sadece toplumsal normlarla değil, kanun kuvvetiyle engelleniyordu. Yani, konu aslında futbolla değil, toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili. “Futbol erkek oyunudur,” deyince ve bunu kabul edince, kadınlara futbol sahasını da kapatmış oluyorsunuz. Ama futbol erkek oyunu olsaydı, mesela FİFA 32 ülke takımının katıldığı Kadınlar Dünya Kupası’nı düzenlemezdi, öyle değil mi?

İngiliz Polisiye Yazarları Birliği’nden de bahsetsek biraz. Ne tür çalışmalar yaparlar, yazarlarına nasıl destek olurlar? Onlardan örnek alabileceğimiz neler olabilir? Üyelik şartları nelerdir? Siz neden üyesi olmadınız?

İngiliz Suç Yazarları Derneği (CWA) 1952’de kurulmuş. Bizim POYABİR’den farklı olarak yayıncılar, edebiyat temsilcileri, akademisyenler, editörler, eleştirmenler ve diğer kurgu dışı yazarlar da CWA’ya üye olabiliyorlar. Hem bireysel hem kurumsal üyelik söz konusu. Üye olan yazarlar, sadece polisiye yazanlar değiller. Gerilim, gizem, bilim kurgu ve gerçek suçları yazanlar da derneğe üye olabiliyorlar. Derneğin üç amacı var: Polisiye yazarlarını desteklemek, suç yazımını teşvik etmek ve türe yeni okuyucular kazandırmak. Her yıl birçok ödül dağıtıyor. Bunlardan ikisi en önemlileri: Altın Hançer ve Elmas Hançer. Birincisi, yılın polisiye romanı seçilen kitabın yazarına veriliyor. İkincisi ise yaşam boyu başarı ödülü. Bu da sadece yazarlara verilen bir ödül. İkisi de İngiltere’nin en prestijli ödülü olarak değerlendiriliyor. Derneğin sadece üyeleri için yayınladığı bir dergi var. Adı da Red Herring.

CWA’nın ülke çapında yaygın bir şube ağı var. Her yazar, kendine en yakın şubeyle bağlantı kuruyor. Şubeler, kitap tanıtım etkinlikleri, imza günleri, konferanslar, Noel partileri ve yemekli toplantılar düzenleniyorlar. Yerel kütüphanelerde yazarların kitapları tanıtılıyor. CWA’nın bir de ayrıca yıllık konferansı ve gala yemeği var. Üyelerine maddi destek de sağlıyor. Mesela pandemi döneminde işsiz kalan yazarlara ciddi maddi yardım desteğinde bulundular.

CWA’ya üye olmak için en az bir kitap yayınlamış olmak yeterli. Tabii kitap İngilizce basılmış olmalı. Ben bu nedenle üye değilim.

Gelelim her daim üzerinde konuşup durduğumuz konuya: Yerli polisiye yazarları olarak sesimizi nasıl duyuracağız? Bu yılın Kristal Kelepçe Roman Ödülü kazananı sevgili Günay Gafur’un deyimiyle “üzerimizdeki görünmezlik pelerinini” nasıl söküp atacağız?

Bu hiç kolay bir iş değil. Her yazarın ciddi bir biçimde kitabını tanıtmak için çaba harcaması lazım. Maalesef POYABİR’in imkânları kısıtlı. Ama kısıtlı olmasaydı onun da yapabileceklerinin bir sınırı olurdu. Yani sorunu tamamen çözmesi mümkün değil. Burada yazarların kendisine büyük iş düşüyor. Bulundukları şehirlerdeki yerel kitapçılarla iş birliği yapmalarını tavsiye ederim. İmza günü, okurlarla söyleşi gibi etkinlikler organize edebilirler. Yerel medyada görünmeleri, onlara yerel kitabevlerinde de görünür olmalarını sağlayabilir. Festivallere, fuarlara katılmanın da yararlı olacağını söyleyebilirim. Bütün bunlara rağmen kitabevlerinde kitaplarımızın raflarda olmaması bizim suçumuz değil. Bu durum, Türkiye’deki kitap satış ve dağıtım örgütlenmesinin tekelci bir yapıya sahip olmasından kaynaklanıyor. Neyin ne kadar satılacağını bu tekelci yapı belirliyor. Bizim polisiye yazarları olarak bu tekelci yapıyla mücadele etmemiz lazım asıl. Bunun için de yerel bağımsız kitapçıların desteklenmesi, onlarla iş birliği yapılması gerekir diye düşünüyorum.

İyi yazmanın bir sırrı var mı? Polisiyede edebi dil kaygısı olmalı mı olmamalı mı? Yolun başındaki polisiye yazarlarına tavsiyeleriniz nelerdir?

İyi yazmanın bir değil birçok sırrı var. Bunlardan bazılarını söylemem gerekirse; mesela, başlangıç çok önemlidir. Hikâyenin tonu ilk paragrafta, hatta bazen ilk cümlede belli olur. Etkili bir giriş cümlesi okuru hikâyeye bağlar. Karakterler güçlü, diyaloglar inandırıcı olmalıdır. Mümkün olduğunca hızlı bir biçimde çatışmanın ortaya çıkması gerekir. Çatışma olmazsa, anlatacak bir hikâye de olmaz. Finalde çatışma mutlaka tatminkâr bir çözüme ulaşmalıdır. İlla mutlu son olması gerekmez ama çözüm zorunludur. “Anlatma, göster” kuralına sırt çeviren bir öykü neresinden bakarsan bak kötü öyküdür. İyi bir hikâyede mümkün olduğunca az açıklama yapmak gerekir. En iyisi hiç yapmamaktır. Kısa cümleler kurmak daima iyi sonuç verir. Bunun bir diğer anlamı nokta dışındaki işaretleri mümkün olduğunca az kullanmaktır. Gereksiz ayrıntılardan kaçınmak gerekir. Eğer çekmecede bir tabanca varsa o tabanca mutlaka patlamalıdır. Patlamayacaksa ondan hiç söz edilmemesi uygun olur. Sıfatları ve zarfları az, yardımcı fiilleri onlardan da az kullanmak gerekir. Olay örgüsünde hiçbir boşluk olmamalı. Bu konu polisiye için çok önemli. Bir polisiye hikâyenin olay örgüsünde boşluklar varsa, bu hikâye iyi yazılmamış demektir. Ve en nihayet, ne yazarsak yazalım mutlaka gözden geçirmeliyiz. Gerekirse bir, iki, üç, dört kere yeniden yazmalıyız. Hiçbir yazar ilk denemede başarılı olamaz.

Polisiyede elbette edebi bir dil olmalı. Öyle gelişigüzel, çalakalem polisiye yazılmaz. Edebi tekniklerin mutlaka kullanılması gerekir. Bunlar polisiye bir hikâyeyi etkileyici ve ilginç kılar. Edebi derken, edebiyat yapmayı kastetmiyorum. Süslü bir dil kesinlikle kullanılmamalı. Şiirsel bir anlatımdan uzak durulmalı. 

Genç yazarlara tavsiyem bol bol okumaları. Ben Agatha Christie’yi öneririm. Gerçeğin nasıl görünmez hâle getirileceğini ve minimalist yazma tekniğini en iyi ondan öğrenebilirler.

Geçtiğimiz haftalarda Dedektif Dergi kurulduğu günden bu yana yürüttüğünüz Genel Yayın Yönetmenliği görevini sevgili yazar/editör arkadaşımız Gamze Yayık’a devrettiniz. Biz ülkecek oturduğu koltuktan kendi isteğiyle kalkanlara pek alışık değiliz. Bu kararı neden ve nasıl aldınız? 2025 yılında Dedektif Dergi’de bizleri ne gibi sürprizler ve yenilikler bekliyor?

Dergiyi uzun zaman Turgut’la birlikte yönettik. Zaman zaman bize yardımcı olan arkadaşlar da oldu. Ama çoğuyla bir şekilde yollarımız ayrıldı. Bazı isimlerse süreç ilerledikçe diğer arkadaşlara göre daha fazla öne çıktılar.  Bu arkadaşların diğerlerine nazaran daha fazla gönüllü olduklarını, düzenli yazılar yazarak ve yeni fikirler geliştirerek dergiyi daha fazla benimsediklerini görünce sorumluluklarımızın ve yetkilerimizin bir kısmını onlarla paylaşmaktan çekinmedik. Biliyorsun, Dedektif, katkı veren herkesin gönüllü çalışmasıyla ayakta duran bir dergi. Biz derginin hep büyümesini, daha nitelikli olmasını istedik. Bu oluyordu ama o zaman da dergiyi yönetmek gitgide zorlaşıyordu. Bunun üzerine ben de derginin yönetimini, onun içinden gelen yazarlara bırakma düşüncemi yavaş yavaş da olsa hayata geçirmeye başladım. Ve nihayet, dokuz yılın sonunda son noktayı koymanın zamanı geldi ve Genel Yayın Yönetmenliği koltuğumu Gamze Yayık’a gönül rahatlığıyla devrettim. İçinde senin de bulunduğun yönetim ekibiyle birlikte çok başarılı olacağınızdan en ufak kuşkum yok.

Ben de emekli olmuş değilim tabii ki. Dergide yazmaya devam edeceğim. Ayrıca Dedektif’in yapacağı yeni hamleler için düşünmeye, stratejik planlar yapmaya daha fazla zaman ayıracağım.

Sevgili Hocam, bize kattığınız her şey için gönülden teşekkür ederiz. İyi ki varsınız. Hep var olun…