Polisiye külliyatının usta ismi Agatha Christie’nin romanlarını ekrana taşımayı sürdüren BBC, yeni dizi uyarlamasını yakın zaman önce izleyiciyle buluşturdu. 2 Mart 2025’te yayınlanan Towards Zero, yazarın 1944’te piyasaya çıkan ve ülkemizde “Sıfıra Doğru” adıyla bilinen romanından uyarlandı.
Üç bölümden oluşan mini dizinin senaryosunu Rachel Bennette (World on Fire, Ripper Street) kaleme aldı, yönetmenliği Sam Yates (Magpie) ve yapımcılığını Mammoth Screen ile Agatha Christie Limited üstlendi.
Kadrosunda yer alan isimler ise şöyle:
Oliver Jackson-Cohen (The Haunting of Hill House), Ella Lily Hyland (Five and a Half Love Stories in an Apartment in Vilniu), Anjelica Huston (The Addams Family), Matthew Rhys (The Americans), Mimi Keene (Sex Education), Jackie Clune (Motherland), Grace Doherty (Call the Midwife), Jack Farthing (Poldark), Khalil Gharbia (Mary & George), Adam Hugill (Sherwood), Clarke Peters (The Wire) ve Anjana Vasan (Black Mirror: Demon 79).
Ekrandaki Christie uyarlamalarını olabildiğince takip eden birisiyim, hatta Dedektif Dergi 47. sayıda “Cadılar Bayramı Cinayeti” uyarlaması A Haunting in Venice (2023) filmiyle ilgili yazıma, 49. sayıda ise “Zehri Kim Verdi” uyarlaması olan Murder is Easy (2023) dizisiyle alakalı diğer yazıma ulaşabilirsiniz. Murder is Easy‘in, BBC’nin bundan bir önceki A. Christie uyarlaması olduğunu anımsatmak isterim.
Bu nedenle diziyi izledikten sonra hakkında bir şeyler kaleme almak istedim.
Öncelikle bariz bir noktanın üstünden geçmek istiyorum.
Sıfıra Doğru romanı bir Poirot veya Marple hikâyesi değil, Christie’nin özellikle Poirot romanlarıyla tanınan Başmüfettiş Battle’ın ana karakter olduğu bir roman. Hatta fırsat gelmişken bu noktayı biraz genişleteyim.
Belki dikkatinizi çekmiştir, Altın Kitaplar üç-dört yıl kadar önce yazarın kitaplarını yeni kapak tasarımlarımı ve çevirisiyle tekrar basmaya başladı. Bu sırada bazı kitapların arka kapaktaki kısa özetlerinde de değişikliğe gitti. Mesela Nisan 2022’de tekrar basılan Sıfıra Doğru’nun sayfasındaki güncel kısa konu şu şekilde:
Nevile Strange yeni karısı Kay’la çok mutludur. Eylülde Martı Burnu’ndaki halasını ziyaret etmeyi düşünmektedir. Ama aynı zamanda Nevile’in eski karısı Audrey’de orada olacaktır.
Agatha Christie’nin ölümsüz eserlerinden “Sıfıra Doğru” okuyucuyu başından sonuna dek heyecanlı kılmayı başarıyor.
İmla hatasının benden kaynaklanmadığını ve aynen aldığımı geçiyorum, romanın önceki versiyonunda konu “Bunları aydınlatacak yegâne kişi Başkomiser Battle’dır,” cümlesiyle bitiyordu. Dizi uyarlaması (da) bu karakteri tamamen es geçmiş. Romanda Başkomiser Battle’ın yeğeni olan Müfettiş Leach’in (Matthew Rhys) karakterini büyütmüşler. Leach duygusal açıdan hasarlı ama üstlendiği davanın sonunu görmeye kararlı bir dedektif olarak ekranda.
Gelelim diğer bir noktaya/farklılığa;
Sürprizi bozmamak veya temkinli olmak adına fazla detaya girmeyeyim ama bahsettiğim eski konu özetinde kitapta ölen iki karaktere de ismen yer veriliyor, onların ölümünün gizemi üstte de belirttiğim gibi Başkomiser Battle’a bağlanıyor. Fakat dizide bu iki ölüme hem yer vermemiş hem de yerini değiştirmişler.
Hikâyeyi ve haliyle malum finali zenginleştirmek için böyle bir yola girdiler muhtemelen, dolayısıyla gidişatın bir mantığa oturtulmuş olduğunu inkâr edemem. Yine de gerek var mıydı tartışılır. Kitap orijinal haliyle de gayet yeterliydi bence. Neyse ki finale sadık kalınmış. Dön dolaş ulaştığımız nokta değişmiyor.
Peki, bu dizi/roman aslında neyi anlatıyordu sahi?
İlk eşi Audrey’den halkın ve medyanın büyük ilgi gösterdiği bir boşanma süreci sonrası ayrılan veteran tenis oyuncusu Nevile Strange (Jackson-Cohen) tekrar evlenmiştir ve yeni karısı Kay’le (Keene) mutludur. Martı Burnu’ndaki halasını ziyaret etmeyi düşünmektedir ve tesadüfe bakın ki Audrey (Hyland) de aynı dönemde oraya gelir.
Lady Tresslian’ın (Huston) evinde bahsi geçen ve geçmeyen herkes bir araya gelir ve olayların devamı elbette cinayet(ler)e varır… Müfettiş Leach (Rhys) ise mecburen gerçeği ortaya çıkarmak üzere araştırmasına başlar.
Towards Zero, beğenen kadar beğenmeyeni de olan uyarlama dizilerden birisi oldu gözlemleyebildiğim kadarıyla. Yazarın uyarlamaları içinde üst sıralara koymasam da yukarıda da bahsi geçen bir-iki bariz farklılığa rağmen makul bir uyarlama olduğu düşüncesindeyim. Hiç değilse ortaya bir önceki BBC uyarlaması Murder is Easy’den daha iyi bir iş çıkmış.
Finaldeki malum çözülmenin nasıl aktarılacağı önemliydi benim açımdan, altından kalktıklarını düşünüyorum. Ana karakter oyuncularından Oliver Jackson-Cohen, Ella Lily Hyland ve Matthew Rhys öne çıkan isimler olmuş. Anjelica Huston, Mimi Keene, Jack Farthing, Adam Hugill gibi başka yapımlardan tanıdığım oyuncuların bulunması ise beğenime olumlu anlamda katkı sağladı.
Dizinin ilk yarısının, yani ilk ölümle birlikte başlayan soruşturma sürecinin öncesindeki temponun daha iyi olduğunu düşünüyorum, Finale varabilmek için biraz yavaşlamışlar. Dizinin üç bölüm sürmesinin etkisiyle, karakter derinliğine inmeye pek de fırsat kalmadan final yapılmış. Belki The ABC Murders (2018) veya Why Didn’t They Ask Evans? (2022) dizilerindeki gibi bir bölüm daha ekleyerek biraz daha detaylı bir iş çıkarabilirlerdi… Ama İngiliz milletinin bu alanda yeri geldi mi iki bölümlük uyarlama yapmışlığı bile olduğundan hiç yoktan iyidir demedim değil hani. Nihayetinde makul bir Agatha Christie uyarlamasıyla daha buluştuğumuz için kendi adıma elbette memnunum.
Dolayısıyla yeni bir polisiye arayanlara beklentiyi mümkünse yüksek tutmamak kaydıyla izlemeleri tavsiyemdir.
Kapatmadan önce sırada ne olduğundan bahsedeyim.
BBC’den herhangi bir uyarlama gelip gelmeyeceği resmen belli olmasa da Netflix’ten Yedilerin Gizemi uyarlaması bir dizi gelecek. The Seven Dials Mystery’nin kadrosunda Mia McKenna-Bruce, Helena Bonham Carter, Martin Freeman ve Edward Bluemel yer alıyor. Uyarlamayı Broadchurch’ün yaratıcısı Chris Chibnall (Doctor Who) kaleme alırken bölümleri Chris Sweeney (The Tourist) yönetti.
Ayrıca yakın dönemde vizyona gelen Hercule Poirot uyarlamalarının yapımcısı 20th Century’nin başkanı, yeni A. Christie uyarlamalarının hazırlandığına yönelik bir açıklama yaptı ki bu açıklamada Miss Marple’ın da bahsi geçiyor. Benzer bir açıklama yakın zaman önce, yine Miss Marple için (dizi/film ayrımı yapmaksızın) yazarın büyük torunu ve Agatha Christie Limited’in CEO’su James Pritchard’tan da geldi.
İyi seyirler dilerim.
Not: The Witness for the Prosecution (2016) ve The Pale Horse (2020) bahsi geçen iki bölümlük uyarlamalardan. İlkini izlemenizi özellikle tavsiye ederim. En olmadı 1957 yapımı, kült filmlerden Witness for the Prosecution da izleseniz olur. Baş yapıt bir filmdir.
And Then There Were None (2015) ve Ordeal by Innocence (2018) üçer bölüm, Partners in Crime (2015) ise altı bölümlüktür. İlk ikisi ve özellikle ilki şiddetle tavsiyedir.
Ek: Dedektif Dergi, 27. Sayı, “Agatha Christie Severler İçin Muhteşem Bir Uyarlama: Beklenmeyen Şahit”, Yasemin Şen
Ek 2: Dedektif Dergi, 50. Sayı, “Çifte Tazminat & Beklenmeyen Şahit”, Aytaç Kara
